Een wereldwijd onderzoek op basis van een enquête onder 468 huisartsen uit 48 landen bundelde 531 adviezen. Uit deze collectieve wijsheid werden 7 kerngewoonten gedestilleerd die de basis vormen van uitstekend huisartsenwerk. De enquête werd verspreid via de nieuwsbrieven van Golden Nuggets, WONCA World en WONCA Europe. Welke inzichten brengen de resultaten ons bij? Bij het begin van het nieuwe jaar stof voor inspiratie.

Niet verrassend is dat u verondersteld wordt om bij de aanvang van het gesprek met uw patiënt één tot twee minuten ononderbroken te luisteren. Dat raden 127 respondenten aan. Geen enkel ander advies werd zo vaak gegeven. Blijkbaar wordt tegen deze basisregel dus nog vaak gezondigd. Nochtans: de eerste minuut bepaalt de diagnostische koers én de vertrouwensband. Vroegtijdig, ononderbroken praten van de kant van de patiënt helpt zowel bij de verstandhouding als bij de diagnose. Praktisch: 

• luister aandachtig en zonder te onderbreken
• stel open vragen 
• wees nieuwsgierig
• vertrouw op zintuigen en anamnese

Of, kernachtig uitgedrukt: “Luister naar de patiënt; hij vertelt je de diagnose.”

Op plaats twee, wel een stuk verderop want geadviseerd door 54 respondenten: cultiveer uw  netwerk. Goede huisartsen zijn teamspelers: een netwerk biedt houvast, voorkomt tunnelvisie en brengt plezier. Praktisch:

• onderhoud contact met collega’s en specialisten
• vraag advies bij twijfel
• zoek een mentor
• bespreek fouten en leer ervan

Dergelijke netwerkvaardigheden vormen een bron van professioneel vertrouwen en veerkracht.

Nummer drie in het lijstje: omarm het onderzoek. Niet minder dan 34 huisartsen in het staal riepen op tot consistent lichamelijk onderzoek. Aanraking is immers diagnostisch waardevol, therapeutisch en relatieversterkend. In telegramstijl betekent dat:

• onderzoek altijd, zelfs bij banale klachten
• wees niet bang om aan te raken
• sluit ernstige aandoeningen gericht uit

De combinatie anamnese plus onderzoek wordt duidelijk beschouwd als de kern van eerstelijnsdiagnostiek.

Internationaal ook hoge toppen scoort de stelling dat de unieke arts-patiëntrelatie een superkracht vormt in de huisartsgeneeskunde. Althans volgens een belangrijke groep van 30 respondenten. De continuïteit binnen huisartsgeneeskunde creëert vertrouwen en dat vertrouwen heeft klinische waarde, het biedt een voordeel ten opzichte van andere specialismen. Vertrouwen vergemakkelijkt de diagnose, versterkt het placebo-effect en verhoogt de therapietrouw. Het is de ‘onzichtbare geneeskunde’ van de huisartsgeneeskunde. Dus:

• investeer in het leren kennen van patiënten
• wees beschikbaar en betrouwbaar
• let op placebo/nocebo en overdracht

Door evenveel respondenten wordt erop gehamerd dat een leven lang leren key is. Leer zowel van collega’s, als uit literatuur en reflecties. Behoud een open geest, wat leidt tot een groeihouding, essentieel voor professionele kwaliteit én plezier.

Iets verderop volgt het advies: ‘Vertrouw op je intuïtie’, ook wel bekend als het buikgevoel. 

Dat heeft voornamelijk te maken met onbewuste patroonherkenning gebaseerd op ervaring. Bijgevolg: 

• neem intuïtie serieus
• documenteer zorg
• bouw veiligheidsnetten in (follow-up, second opinion)

Last but not least en uitermate actueel door de quintuple aim: zorg goed voor jezelf (19 huisartsen).  Een uitgeputte arts kan immers geen goede zorg verlenen. Wees dus mild voor jezelf, leef gezond, neem pauzes en bewaak grenzen.

Deze tips lijken voor de hand te liggen, maar ze vergen bewuste oefening om ze consequent in de praktijk te brengen. Het onderzoek sluit af met een trainingsprogramma van vier weken om dat te ondersteunen.

> Hier vindt u meer over de resultaten van het onderzoek.