“Voor elke 100 euro die ze uitbetalen aan een arbeidsongeschikte krijgen ze 108 euro terug.” Met die uitspraak in Terzake zette voormalig RIZIV-topambtenaar en arts Roger Toelen de discussie over langdurig zieken op scherp. Ziekenfondsen halen financieel voordeel uit hun rol als uitbetalingsinstantie van ziekte-uitkeringen, klonk het. “Elke arbeidsongeschikte die niet verlengd wordt, kost de mutualiteit geld.”

CM-voorzitter Luc Van Gorp reageerde meteen scherp en noemde die analyse “pertinent onwaar”. Tijdens de parlementaire hoorzitting over langdurig zieken ontkende hij ook dat ziekenfondsen controleartsen beïnvloeden. “Als het waar is dat er vanuit mijn functie als voorzitter van CM ooit instructies zijn gegeven aan mijn medisch directeur over hoe controleartsen moeten functioneren, dan mag je mijn hoofd op het kapblok leggen”, zei Van Gorp.

Op het matje geroepen

Toelen werkte bijna dertig jaar binnen het RIZIV, waar hij opklom tot adviseur-generaal, net onder de directie. Tijdens zijn carrière was arbeidsongeschiktheid een constante focus. In Terzake schetste hij een systeem waarin adviserend artsen structureel onder druk staan en onvoldoende onafhankelijk kunnen werken.

“Heel mijn carrière heb ik gezien hoe adviserend artsen gebukt gingen onder druk van het ziekenfonds”, zei hij. “Ik heb meegemaakt dat artsen op het matje geroepen werden omdat ze de arbeidsongeschiktheid van leden introkken of niet erkenden.”

De frustratie leeft al jaren. Toelen verwees naar verschillende pogingen van adviserend artsen om los te komen van de ziekenfondsen en ondergebracht te worden in een onafhankelijk agentschap. “Tot drie keer toe heb ik meegemaakt dat een delegatie van adviserend artsen vroeg om weggehaald te worden bij de ziekenfondsen. Dat is telkens afgewezen zonder uitleg.”

Hij gebruikte ook harde woorden om de situatie van adviserend artsen te beschrijven. “Dit zijn hoogopgeleide mensen die in slavernij werken”, zei hij in Terzake. “Dit is intellectuele slavernij.”

Een bron van inkomsten

Naast de organisatorische structuur viseerde Toelen ook het financiële model achter arbeidsongeschiktheid. Daarmee zette hij vraagtekens bij de prikkels die ingebouwd zitten in het huidige systeem van ziekte-uitkeringen. “Die 8 procent administratiekosten maken van arbeidsongeschiktheid een bron van inkomsten”, zei hij in Terzake.

Van Gorp verwierp die analyse volledig. Ook in Terzake benadrukte hij dat beïnvloeding van controleartsen “absoluut niet” de manier is waarop CM werkt.

Onafhankelijk agentschap

Het Vlaams Artsensyndicaat ziet in de uitspraken van Toelen een bevestiging van structurele problemen die al langer leven binnen het veld. In een persbericht schrijft het syndicaat dat zijn verklaringen “over de druk waaronder adviserend artsen moeten werken en over de dominante positie van de ziekenfondsen binnen het systeem aantonen dat het probleem veel verder gaat dan individuele fouten of interpretatieverschillen”.

“Wanneer adviserend artsen zelf al jarenlang vragen om voor een onafhankelijk agentschap te kunnen werken, kan men moeilijk blijven volhouden dat het huidige systeem naar behoren functioneert”, klinkt het. “Het gaat niet over enkele ontsporingen, maar over structurele zwaktes die jarenlang politiek werden afgeschermd.”

Ook Toelen pleit voor een onafhankelijk agentschap waarin adviserend artsen worden ondergebracht, los van de ziekenfondsen. “Ik zie geen rationele argumenten om hen daar te houden”, zei hij daar eerder over. “Vandaag heb je meer dan driehonderd artsen verspreid over vijf ziekenfondsen die allemaal hetzelfde werk doen. Dat kan efficiënter en goedkoper.”

Lees ook: 

> Langdurig zieken : Artsensyndicaat grijpt discussie aan om onafhankelijk controlesysteem te eisen

> Ziekenfondsen verdedigen aanpak langdurig zieken in de Kamer

> Hoog aantal langdurig zieken is vooral een probleem voor de overheid