Minister Vandenbroucke wil expertisecentra oprichten voor patiënten met Long Covid, chronische vermoeidheid en andere complexe aandoeningen die gepaard gaan met langdurige functionele beperkingen. Dat kondigde hij aan in een reactie op de aanhoudende kritiek van patiënten en onderzoekers op het huidige zorgaanbod.

De minister erkent dat het bestaande zorgtraject voor Long-Covid-patiënten, dat via het RIZIV werd opgezet, niet de gewenste resultaten heeft opgeleverd. Hoewel de nodige budgetten waren voorzien, vonden veel patiënten volgens hem de weg naar het systeem niet.

"Het is inderdaad niet zo goed gelopen", zegt Vandenbroucke in Knack. "Een van de redenen was de onwennigheid bij huisartsen. Zij zien relatief weinig patiënten met klachten die op Long Covid wijzen en verwezen daardoor niet altijd door naar het voorziene zorgtraject."

Multidisciplinaire aanpak

Met de nieuwe expertisecentra wil de minister inzetten op een multidisciplinaire en gepersonaliseerde benadering. Daarbij mag volgens hem niet op voorhand worden uitgegaan van een louter lichamelijke of uitsluitend psychosociale verklaring voor de klachten.

De centra zouden zich niet alleen richten op Long Covid, maar ook op andere chronische aandoeningen die gepaard gaan met een sterke impact op het dagelijks functioneren en de levenskwaliteit. De bedoeling is om expertise te bundelen en patiënten een meer geïntegreerd zorgaanbod te bieden.

Volgens Vandenbroucke moet het proefproject tegen 1 januari 2027 operationeel zijn. Ziekenhuizen zullen worden uitgenodigd om zich kandidaat te stellen voor de organisatie van zo'n centrum. Tegelijk moet een passend financieringsmodel worden uitgewerkt. "We zullen grondig evalueren wat werkt en wat niet werkt", zegt de minister. "We blijven ons baseren op evidence-based onderzoek."

Kritiek op huidige aanpak

De aankondiging volgt op toenemende kritiek vanuit patiëntenverenigingen en onderzoekers. Zij wijzen erop dat België achterloopt op landen zoals Nederland en Duitsland wat betreft de organisatie van gespecialiseerde zorg voor Long-Covid-patiënten.

Patiënten getuigen geregeld over een moeilijke zoektocht naar erkenning, diagnose en begeleiding. Sommigen vallen langdurig uit op professioneel en sociaal vlak. De minister erkent dat dergelijke situaties zware gevolgen kunnen hebben.

"Mensen kunnen in een spiraal terechtkomen door het verlies van functioneren en participeren in de samenleving", zegt hij. "Als je dan het gevoel hebt dat niemand met een oplossing komt, beland je in een tunnel met een zwart gat aan het eind."

Rol van de eerste lijn

De minister wijst in dat verband op de cruciale rol van huisartsen bij de herkenning en doorverwijzing van patiënten met mogelijke Long Covid. Volgens Vandenbroucke speelde de beperkte bekendheid van het bestaande zorgtraject bij huisartsen een rol in het tegenvallende bereik ervan.

Met de geplande expertisecentra lijkt de federale overheid daarom te kiezen voor een model waarbij gespecialiseerde multidisciplinaire teams een duidelijk aanspreekpunt vormen voor zowel patiënten als verwijzende artsen.

Of die aanpak erin zal slagen de bestaande lacunes in de zorg voor long covid en vergelijkbare aandoeningen weg te werken, moet de komende jaren blijken uit de evaluatie van het proefproject.