De eerste beschikbare cijfers over de zes maanden na de beperking van de terugbetaling van statines en protonpompremmers (PPI's) wijzen op een daling van het aantal afleveringen van deze geneesmiddelen. Volgens het RIZIV is het echter nog te vroeg om te beoordelen of die evolutie zich op langere termijn zal doorzetten.

Sinds 1 januari 2026 zijn statines en PPI's overgeheveld van terugbetalingscategorie B naar categorie C, waardoor het remgeld voor patiënten is gestegen. PPI's worden gebruikt door bijna één Belg op vijf en statines door meer dan 1,5 miljoen mensen, van wie meer dan 80% in primaire preventie. Beide geneesmiddelengroepen maakten deel uit van de besparingsmaatregelen van de federale regering. Het gemiddelde terugbetalingspercentage voor PPI's daalde daardoor van 79% naar 26%, terwijl dat voor statines terugviel van 78% naar 52%.

Het RIZIV bezorgde onze redactie de eerste gedetailleerde cijfers op basis van FarmaFlux-gegevens over de periode januari-juni 2026. Het instituut roept evenwel op om die resultaten voorzichtig te interpreteren.

Tussen maart en mei 2026 lag het aantal afleveringen van statines 5,4% lager dan in dezelfde periode van 2025. "Die daling is groter dan de natuurlijke schommeling die de voorbije jaren werd vastgesteld. Het lijkt er dus op dat zich een beperkt negatief effect op de volumes begint af te tekenen", analyseert het RIZIV.

Voor de PPI's daalde het aantal afleveringen tussen maart en mei 2026 met 11,3% tegenover dezelfde periode een jaar eerder. Volgens de Algemene Pharmaceutische Bond (APB) zou dat, indien die trend zich zou voortzetten – "wat allerminst zeker is" –, neerkomen op een daling van ongeveer 850.000 verpakkingen op jaarbasis.

Het RIZIV herinnert er evenwel aan dat "vóór 2026 de afleveringen in december, zowel voor PPI's als voor statines, steeds relatief hoog lagen". Gemiddeld vertegenwoordigden ze 112% van het gemiddelde volume van de eerste elf maanden van het jaar. In december 2025, vlak vóór de inwerkingtreding van de hervorming, liep dat op tot 124,4% voor PPI's en 123,4% voor statines.

Het instituut wijst er ook op dat het eerste semester doorgaans ongeveer 101% vertegenwoordigt van het gemiddelde volume van de eerste elf maanden van het jaar, al vormde 2025 met 96% een uitzondering. In 2026 daalde die verhouding tot 87% voor de PPI's en 93% voor de statines.

"Er is meer tijd nodig om te beoordelen of het lagere niveau tijdens de eerste jaarhelft van 2026 zich zal handhaven. Mocht dat het geval zijn – wat op dit moment niet meer is dan een hypothese –, dan zou kunnen worden geraamd dat de verminderde terugbetaling heeft geleid tot een daling van de verbruikte volumes met ongeveer 6% voor de PPI's en 2% voor de statines", besluit het RIZIV.