De maatregel die huisartsen vanaf 2026 verbiedt om nog lumbale CT-scans aan te vragen, is volgens de Belgische Vereniging voor Radiologie (BVR) verkeerd gecommuniceerd. “Het lijkt nu alsof wij de huisartsen viseren, maar dat is nooit de bedoeling geweest,” zegt voorzitter Tom De Beule. De BVR steunt het voorstel inhoudelijk, maar voelde zich verrast door de manier waarop het in de begroting belandde. “We zitten verveeld met het tumult dat ontstaan is.”

De maatregel die vanaf 2026 de aanvraag van lumbale CT-scans beperkt, is niet bedoeld als een aanval op de eerste lijn, benadrukt dr. De Beule in een gesprek met De Specialist en Medi-Sfeer. “Er wordt nu een beeld gecreëerd alsof huisartsen geviseerd worden, terwijl de beperking ook geldt voor de meeste artsen-specialisten,” zegt hij.

De BVR steunt de maatregel, maar vindt dat die verkeerd gecommuniceerd is. “De beperking op het aanvragen van CT-scans van de lage rug is inderdaad een voorstel van de radiologen om doelmatiger om te gaan met medische beeldvorming. Maar het werd opgenomen in de begroting 2026 zonder dat we dit zagen aankomen. We hadden niet verwacht dat de minister het voorstel effectief zou weerhouden,” zegt De Beule.

De radiologen gingen ervan uit dat ze opnieuw een lineaire besparing van 50 miljoen euro zouden moeten slikken, zoals in het begrotingsvoorstel dat het Verzekeringscomité op 6 oktober jl. afwees. “De ziekenfondsen stuurden daar ook op aan. In plaats daarvan nam Vandenbroucke het concrete voorstel alsnog op in zijn begrotingsvoorstel, dat op 20 oktober werd goedgekeurd door de Algemene Raad van het RIZIV.”

Verspilling tegengaan, niet artsen uitsluiten
“De maatregel vraagt om veel meer uitleg en context,” benadrukt De Beule. “Niet alleen huisartsen verliezen hun aanvraagrecht. Ook de meeste specialisten kunnen straks geen lumbale CT’s meer aanvragen. Enkel arts-specialisten in onder andere orthopedie, neurologie, fysische geneeskunde en spoedgeneeskunde mogen de aanvraag nog doen. Vergelijk het met een cardiale CT-scan, die toch ook alleen door cardiologen aangevraagd mag worden.”

Volgens de BVR is de maatregel nodig om verspilling in te perken. Uit de Europese EU-JUST-CT-studie blijkt dat tot 70% van de CT-scans van de wervelzuil in België als niet-geïndiceerd worden beschouwd. Uit de Belgische data van de studie blijkt dat huisartsen met 55,4% veruit het grootste aandeel van de CT-aanvragen voor de lumbale regio voor hun rekening nemen. Daarnaast worden deze onderzoeken ook aangevraagd door orthopedisten (13,1%), spoedartsen (10,3%), artsen fysische geneeskunde en revalidatie (7,6%), neurologen (4%) en een groep overige specialisten (9,6%).

Veel aanvragen blijken volgens De Beule geen invloed te hebben op de verdere behandeling. “In de meeste gevallen is een MRI de betere keuze.” Hij erkent dat de wachttijd voor MRI’s langer is, maar nuanceert dat het doorgaans om niet-dringende indicaties gaat. “Het is zelden urgent.”

Nog niet in werking, uitvoering onzeker
Officieel wordt de maatregel geraamd op een besparing van 38,3 miljoen euro, maar De Beule verwacht dat het uiteindelijke bedrag tussen 40 en 43 miljoen zal liggen. Hij benadrukt wel dat de maatregel nog niet is uitgevoerd. De Technische Geneeskundige Raad moet zich nog buigen over de concrete modaliteiten. “We vragen ons af of het haalbaar is tegen januari 2026.”

Belangrijk, aldus De Beule, is dat er ruimte moet blijven voor uitzonderingen. “Het is de bedoeling dat huisartsen en specialisten in bepaalde situaties, zoals bij acuut trauma of wanneer MRI gecontra-indiceerd is, nog steeds CT van het axiale skelet kunnen aanvragen. In die context kan het perfect gepast zijn.”

Voor de BVR draait het hele debat om meer dan besparingen alleen. De vereniging pleit al langer voor doelmatige zorg, waarbij de juiste scan op het juiste moment voor de juiste patiënt wordt ingezet. Volgens de vereniging zijn blinde besparingen, zoals het telkens verlagen van terugbetalingstarieven, achterhaald. “Die aanpak verandert het voorschrijfgedrag niet en vermindert het volume van onderzoeken niet. Integendeel,” stelt de BVR in een persbericht.

Richtlijnen en ondersteuning cruciaal
Door het voorschrijfgedrag aan te passen op basis van richtlijnen en klinische relevantie kunnen overbodige onderzoeken vermeden worden en bespaart de sociale zekerheid miljoenen euro’s. Tegelijk blijven toegang en kwaliteit van diagnostiek behouden.

De BVR ziet in moderne digitale systemen een belangrijke hefboom. De invoering van PSSR, een elektronisch voorschrijfsysteem gekoppeld aan beslissingsondersteuning, moet voorschrijvers helpen om per klinisch scenario de meest gepaste beeldvorming te kiezen. “België loopt daarin achter op andere landen,” aldus dr. De Beule. “Justificatie is nog niet structureel ingebed in onze regelgeving, terwijl het net transparantie en kwaliteit verhoogt.”

De BVR roept ook de wetenschappelijke verenigingen van voorschrijvende artsen op om hun verantwoordelijkheid op te nemen. “Het streven naar doelmatige medische beeldvorming is geen zaak van radiologen alleen. Enkel wanneer alle actoren meewerken, voorschrijvers, overheid én radiologen, kunnen we niet-gejustifieerde onderzoeken structureel terugdringen.”

> Lees ook: Huisartsen mogen vanaf 2026 geen CT-scan van de lage rug meer aanvragen