Verpleegkundig specialisten van verschillende ziekenhuizen in ons land hebben donderdag een nieuwe checklist gelanceerd die helpt om het risico op doorligwonden bij ziekenhuispatiënten in te schatten. In UZ Leuven, UZ Brussel, UZ Gent en RZ Tienen is de tool al ingezet. In Ziekenhuis Aan de Stroom (ZAS) zijn de voorbereidingen gestart om de checklist vanaf volgend jaar volledig uit te rollen.
Jaarlijks krijgen in België naar schatting meer dan 150.000 patiënten te maken met doorligwonden of decubitus. Doorligwonden ontstaan wanneer iemand te lang in dezelfde houding blijft zitten of liggen, en komen het vaakst bij ernstig zieke of minder mobiele patiënten, ongeacht hun leeftijd, voor.
De wonden veroorzaken pijn en langere ziekenhuisopnames, en kunnen in ernstige gevallen zelfs leiden tot behandelkosten van meer dan 100.000 euro per patiënt.
Vandaag gebruiken zorgorganisaties verschillende schalen om het risico op doorligwonden in te schatten. Daarom ontwikkelden verpleegkundig specialisten van RZ Tienen, UZ Leuven, UZ Gent, ZAS en de Skin Integrity Research Group (UGent) een gestandaardiseerde Belgische risicotool: de Belgian Pressure Ulcer Risk Assessment Tool (BEPU). Centraal daarin staat de nieuwe risicotool BEPU2025, die patiënten tijdig screent en toelaat om sneller in te grijpen.
Aan de hand van enkele vragen zoals "wisselt de zorgvrager minstens elke 4 uur zelfstandig en bewust van houding om drukpunten te ontlasten?" of "geeft de zorgvrager pijn aan ter hoogte van een drukpunt?" kan het risico op doorligwonden snel en uniform ingeschat worden. De basismaatregelen blijven om regelmatig van houding te wisselen, een correcte zithouding aan te nemen en hielen te laten zweven en niet te laten drukken op een matras of zetel.
"Belangrijk is dat we onze patiënten als een partner zien: zonder hen kunnen we niet het echte risico op doorligwonden inschatten. Laat dus altijd weten of je al wondjes hebt, of als je al eens een ernstige doorligwond had bij een vorig verblijf in een zorginstelling. Laat je arts of verpleegkundige weten wanneer je ergens pijn krijgt als je in bed ligt, want dat zijn de eerste waarschuwingstekens", zegt Annelies De Graaf, verpleegkundig specialist wondzorg in UZ Leuven. "Ook als je het ziekenhuis verlaten hebt: de aanpak tegen doorligwonden stopt niet bij ontslag uit het ziekenhuis. Overlegmomenten met thuisverpleegkundigen, huisartsen en woonzorgcentra zorgen voor een naadloze opvolging. Maar dat lukt alleen als we allemaal dezelfde taal spreken en dezelfde tools gebruiken."
De tool wordt al ingezet in UZ Gent, UZ Brussel, UZ Leuven en RZ Tienen. In oktober vorig jaar is UZ Leuven begonnen met een nieuw protocol rond het verminderen van doorligwonden, in april is er een dagelijkse risicobepaling bijgekomen. Nu is er met BEPU een nieuw sluitstuk. Alle acties samen hebben ervoor gezorgd dat het aantal patiënten met doorligwonden in UZ Leuven op ruim een jaar tijd van 4 naar bijna 2 procent is gedaald. In UZ Gent is het aandeel patiënten met doorligwonden van 2,6 procent in 2017 naar 1,2 procent in 2025 gedaald door het inzetten op preventie.
RZ Tienen is gestart met de tool in enkele pilootafdelingen en voert het volledig in in januari 2026. Ook ZAS lanceert de checklist volledig in 2026, na al gestart te zijn met voorbereidingen. De bedoeling is om de checklist op korte termijn te laten doorstromen naar zoveel mogelijk Vlaamse ziekenhuizen.
Vandaag is de Internationale Dag tegen Decubitus. Verpleegkundigen in UZ Leuven en RZ Tienen delen 'poepsnoepjes' uit onder het motto 'Even draaien, is veel leed besparen', om alle zorgverleners te bedankten voor hun waakzaamheid en inzet.
