Het Belgische zorglandschap heeft er een nieuwe beroepsvereniging bij. Met de oprichting van de Belgische Vereniging voor Medische Microbiologie – Société Belge de Microbiologie Médicale (BVMM-SBMM) willen medische microbiologen hun stem duidelijker laten horen in het gezondheidsbeleid. Medische microbiologie is een subdiscipline binnen de klinische biologie en krijgt met BVMM voor het eerst een eigen beroepsvereniging.

Een aparte vereniging is volgens de initiatiefnemers geen overbodige luxe. Medische microbiologen vervullen vandaag meerdere rollen tegelijk. “Voor mij is een medisch microbioloog een beetje zoals een Zwitsers zakmes,” zegt voorzitter ad interim dr. Steven Martens. “Eén handvat met meerdere betrouwbare functies die elk op hun moment het verschil kunnen maken.”

Met de BVMM willen microbiologen hun expertise zichtbaarder maken, zowel in de zorgpraktijk als in het beleid. “Zowel bij de artsen als bij de apothekers leefde het gevoel dat het tijd was om een eigen vereniging voor microbiologen op te richten,” zegt Martens.

Subdiscipline met eigen dynamiek

Medische microbiologie maakt deel uit van de klinische biologie, samen met disciplines zoals klinische chemie, hematologie en moleculaire diagnostiek. Toch heeft microbiologie een eigen dynamiek binnen het zorgsysteem. Beslissingen rond infectieziekten, antibioticabeleid en infectiepreventie reiken vaak verder dan het laboratorium en hebben directe impact op klinische behandeling, ziekenhuisorganisatie en volksgezondheid.

Volgens Martens maakt net dat de positie van microbiologen bijzonder. “Een beslissing in het microbiologisch labo beïnvloedt niet alleen de diagnose, maar ook therapiekeuzes, antibioticabeleid en infectiepreventie.” De discipline bevindt zich daardoor op het kruispunt van laboratoriumdiagnostiek, klinische geneeskunde en publieke gezondheidszorg.

Met BVMM willen microbiologen ervoor zorgen dat die expertise ook structureel vertegenwoordigd wordt wanneer beleid en regelgeving rond infectieziekten, antimicrobiële resistentie en diagnostiek worden uitgewerkt.

De vereniging werd begin maart officieel gelanceerd tijdens een bestuurlijke en wetenschappelijke bijeenkomst in het Federaal Parlement. Een tachtigtal microbiologen uit het hele land nam deel aan de lanceringsdag. Kamervoorzitter Peter De Roover opende het symposium en benadrukte het maatschappelijk belang van microbiologen, een rol die voor een breder publiek vooral zichtbaar werd tijdens de COVID-19-crisis.

Ontstaan uit twee koepels

De BVMM komt voort uit samenwerking tussen twee bestaande beroepsstructuren binnen de klinische biologie. Enerzijds is er de Belgische Beroepsvereniging van Artsen-Specialisten in de Klinische Biologie (BBASKB), die aangesloten is bij de Federatie van Medisch Specialisten. Anderzijds bestaat de BVASKB, de beroepsvereniging die de belangen van apothekers-klinisch biologen behartigt.

Binnen beide organisaties bestond al langer een werkgroep microbiologie. Vanuit die samenwerking groeide het idee om een aparte vereniging op te richten die zich specifiek op medische microbiologie richt. Volgens Martens was het moment daarvoor rijp. De BVMM valt onder de twee koepelverenigingen, maar moet ervoor zorgen dat de microbioloog als discipline sterker tot zijn recht komt.

Tussen labo, kliniek en beleid

Professor Koen Magerman plaatste de nieuwe vereniging in een breder beleidskader. Hij gaf een overzicht van de verschillende organen en structuren die in België betrokken zijn bij het beleid rond infectieziekten, antimicrobiële resistentie en microbiologische diagnostiek. Daarbij benadrukte hij dat microbiologen een sleutelrol spelen op het kruispunt van laboratoriumdiagnostiek, klinische zorg en volksgezondheid. 

“Dit maak je als microbioloog maar één keer in je leven mee,” zo opende hij zijn lezing over de oprichting van een nationale beroepsvereniging voor het vakgebied. Volgens Magerman zijn microbiologen niet alleen labo-experts, maar ook belangrijke adviseurs voor clinici en ziekenhuizen bij infectiebehandeling, infectiepreventie en epidemiologische monitoring.

Sleutelrol bij infectiebeleid

Tijdens het tweede deel van de lanceringsdag kwam ook de internationale context aan bod. Prof. Deborah De Geyter en prof. Valentijn Schweitzer bespraken de rol van microbiologen in infectiepreventie en -controle in respectievelijk België en Nederland. Daarna volgde een vergelijking van antimicrobial stewardship in beide landen door dr. Steven Vervaeke en dr. Erlangga Yusuf. Zulke programma’s moeten het verantwoord gebruik van antimicrobiële middelen bevorderen en resistentie tegengaan.

Volgens Martens illustreert dit opnieuw het brede takenpakket van de discipline. “Een medisch microbioloog is tegelijk adviseur bij infectieziekten en laboratoriumexpert. We spelen een belangrijke rol in diagnostisch stewardship en geven regelmatig therapeutisch advies aan collega-clinici. Daarnaast zijn microbiologen al decennia actief in antimicrobial stewardship, OPAT, infectiepreventie en epidemiologie.”

Ambities voor de toekomst

De BVMM wil de komende jaren uitgroeien tot een vaste gesprekspartner voor beleidsmakers. “De vereniging moet een herkenbaar aanspreekpunt worden voor iedereen die betrokken is bij infectiebeleid en de strijd tegen antimicrobiële resistentie,” zegt Martens.

Daarnaast wil de organisatie ervoor zorgen dat de praktijkervaring en wetenschappelijke expertise van microbiologen sterker doorwegen in regelgeving. “Uiteindelijk moet er ook meer erkenning komen voor de intellectuele prestaties die microbiologen elke dag leveren.”

Met de BVMM willen microbiologen ervoor zorgen dat hun veelzijdige expertise ook in beleid en organisatie van de zorg zichtbaar wordt. Of, zoals Martens het samenvat: de medisch microbioloog is een Zwitsers zakmes, maar het wordt tijd dat ook het systeem leert hoe en wanneer dat mes het best gebruikt wordt.