Het onderzoek van Het Laatste Nieuws naar het vermogen van de ziekenfondsen, samen 6,1 miljard euro, heeft het debat over de zin van de mutualiteiten definitief heropend. N-VA wil dat de uitbetaling van de verplichte ziekteverzekering volledig naar het RIZIV gaat. In de akkoordencommissies hebben ze dan ook geen plaats meer, vindt de partij. 

Daarmee komt een fundamentele vraag centraal te staan. Zijn ziekenfondsen nog instellingen die de patiënt dienen of zijn het organisaties die vooral hun eigen positie versterken? Dat vraagt Kamerlid Frieda Gijbels zich af naar aanleiding van het HLN-artikel. “Wat is hun meerwaarde, behalve die die ze voor zichzelf creëren?”

Volgens N-VA ligt het probleem in de combinatie van rollen. Ziekenfondsen betalen publieke middelen uit, beslissen mee over RIZIV-budgetten en verkopen tegelijk tand- en hospitalisatieverzekeringen. De cijfers over hun vermogen zetten dat spanningsveld scherper dan ooit en roepen twijfels op over hun neutraliteit.

De partij pleit daarom voor structurele ingrepen. De uitbetaling van de verplichte ziekteverzekering zou volledig naar het RIZIV verhuizen, terwijl ziekenfondsen verdergaan als vrijwillige verzekeraars en adviesloketten zonder beslissingsmacht over publieke middelen.

Ook de besluitvorming binnen het RIZIV moet volgens N-VA worden hertekend. “Ziekenfondsen zitten in meerdere organen die beslissen over de aanwending van het RIZIV-budget, terwijl ze zelf apotheken en ziekenhuizen uitbaten. Gezien het risico op belangenvermenging hebben ze geen plaats in de akkoordencommissies van het RIZIV.” De partij verwijst daarbij naar eerdere vaststellingen van het Rekenhof over het gebrekkig naleven van budgetafspraken en vindt dat de neutraliteit van deze commissies dringend moet worden hersteld.

Controle grondig hervormen

Het controlesysteem op de ziekenfondsen vraagt volgens N-VA eveneens een grondige herziening. “Vandaag zetelen ze mee in de technische commissie die hun eigen fouten moet beoordelen.” Dat noemt Gijbels onhoudbaar. Zij pleit voor onafhankelijke controle en sancties die wél effect hebben. De adviserend artsen zouden ondergebracht worden bij het RIZIV zodat zij niet langer oordelen over de leden van hun eigen ziekenfonds. Een te strenge beoordeling kan vandaag leden kosten en beïnvloedt zo volgens de partij het oordeel.

Verder wil N-VA de verplichting tot aansluiting bij de aanvullende verzekering schrappen. Leden kunnen er nu niet onderuit, terwijl die verzekering vooral de inkomsten van de ziekenfondsen versterkt. Dat jaagt gezinnen onnodig op kosten, klinkt het. De partij vraagt tegelijk meer zichtbaarheid voor de Hulpkas, die zonder lidgeld werkt.

In dezelfde beweging wil N-VA het responsabiliseringssysteem aanscherpen. “Boetes moeten omhoog, vrijstellingen verdwijnen en fouten mogen niet langer automatisch worden doorgeschoven naar de overheid.” Uiteindelijk draait het debat voor N-VA om een kernvraag die niet nieuw is, maar na de onthullingen in HLN opnieuw aan urgentie wint.

“Kunnen organisaties die tegelijk beheerder, verzekeraar en zorgspeler zijn nog neutraal optreden in het belang van de patiënt? Ziekenfondsen hebben een historische rol, maar die moet wel te verantwoorden blijven,” besluit Gijbels.

Lees ook : Ziekenfondsen bezitten 6,1 miljard: hun vermogen is nu eindelijk in kaart gebracht