Volgend jaar zal het opstarttraject diabetes type 2 automatisch worden verlengd. Deze administratieve vereenvoudiging, waar huisartsen om hadden gevraagd, zou een boost moeten geven aan het gebruik van die tool om diabetes aan te pakken.
Het opstarttraject diabetes type 2 vervangt het pretraject diabetes sinds januari 2024, en vervolledigt het zorgtraject diabetes type 2 en de diabetesconventie, die daarvoor al bestonden. Is het een manier om te anticiperen op de aanpak van diabetes?
Mickaël Daubie, algemeen directeur Gezondheidszorg bij het RIZIV: We hebben dit behandelingstraject een beetje omgekeerd opgebouwd, in die zin dat, met de conventies en de zorgtrajecten, onze aandacht in de eerste plaats ging naar de patiënten die het ergst zijn getroffen door deze ziekte.
En, een beetje zoals een zalm die weer de rivier opzwemt, kijken we met het opstarttraject nu naar de patiënten die net een diagnose van diabetes hebben gekregen, maar die, omdat de ziekte nog maar net begonnen is, geen behoefte hebben aan het zorgtraject en nog minder aan de conventie.
Deze drie ‘wagons’ passen perfect in een echt continu traject dat mee evolueert met de ziekte en de behoeften van de patiënten. Het doel is verbetering van de aanpak vanaf de diagnose, en verbetering van de preventie.
Wat zijn de voorwaarden om in het opstarttraject te worden opgenomen?
De patiënt moet een diagnose van diabetes hebben gekregen, en ook een EPD hebben, wat al het geval is voor 9.460.609 Belgen.
Wat is de bedoeling van deze tool?
Hoe sneller je de ziekte behandelt, hoe meer je een negatieve evolutie kunt afhouden. Die aanpak heeft een reële impact voor de patiënt en voor de ziekteverzekering, omdat hij het optreden van complicaties vermindert of vertraagt.
Als de patiënt op een bepaald moment moet beginnen aan een zorgtraject of een conventie, zal hij al een continuüm van aangepaste zorg hebben gekregen.
Wat zijn de voordelen van het opstarttraject voor een diabetespatiënt?
We bieden hem jaarlijks vier gratis sessies diabetes-educatie aan. Uiteraard worden die lessen voorgeschreven door een huisarts, die centraal staat in het opstarttraject.
In een opstarttraject kunnen de diabeteseducatie individueel of collectief zijn, en worden gegeven door zorgverleners met verschillende profielen: verpleegkundigen, diëtisten, fysiotherapeuten, podologen en ook apothekers. Afhankelijk van de specifieke situatie van de patiënt kan de les er een beetje anders uitzien.
Ik wil er wel op wijzen dat er in het opstarttraject geen beperkingen zijn om deel te nemen aan de sessies. In het verleden moest de patiënt in het pretraject diabetes voldoen aan bepaalde voorwaarden (BMI enz.)
Zodra de diagnose is gesteld en de huisarts oordeelt dat de patiënt baat kan hebben bij het opstarttraject, heeft die het recht om vier diabetessessies te volgen. Dat is op het vlak van toegankelijkheid een meerwaarde.
De patiënt krijgt ook één keer per jaar een gratis check-up bij de tandarts, twee sessies bij een diëtist en twee consultaties bij een podoloog als het risico op voetletsels verhoogd is.
De huisarts krijgt een aanvullend honorarium om de patiënt in dat traject te begeleiden, maar de consultaties zijn betalend en worden terugbetaald onder dezelfde voorwaarden als alle andere consultaties bij een huisarts.
Het andere voordeel van dit systeem, in vergelijking met het zorgtraject, is dat er geen contract moet worden opgesteld tussen de patiënt en de artsen. Er is ook geen advies van de adviserende arts van het ziekenfonds nodig. Gewoon de facturatie van de ad hoc nomenclatuurcode is voldoende om het traject in het leven te roepen. Dan wordt het ook door de ziekenfondsen erkend.
Nog een gunstig element is dat er vanaf 2026 een automatische verlenging van het opstarttraject komt. Daar hebben de huisartsen op aangedrongen, omdat vroeger, voor het pretraject, ieder jaar een vernieuwing nodig was. Soms verloren de artsen dat uit het oog.
Zolang de patiënt een EPD houdt en niet overschakelt naar een zorgtraject of een conventie – iets wat de ziekenfondsen perfect kunnen controleren – verloopt de vernieuwing automatisch.
Stijgt het aantal diabetessessies?
In 2023 zijn er 10.000 diabetessessies georganiseerd in het kader van de pretrajecten. In 2024 is dat aantal bijna verdubbeld. De begeleiding van de patiënt gaat er duidelijk op vooruit.
Is het makkelijk om lesgevers te vinden?
In sommige delen van België is er een tekort aan lesgevers. Er waren klachten over de administratieve rompslomp en de moeilijke communicatie, maar dat zullen we aanpakken, met name dankzij de elektronische voorschriften. We moeten het systeem nog verbeteren. Overigens zijn hun vergoedingen onlangs opgetrokken met bijna 25%.
Hoeveel patiënten volgen sinds de lancering het opstarttraject? Kunnen we het een succes noemen?
Jazeker. In 2023 waren er 100.000 pretrajecten. In 2024 is het opstarttraject gelanceerd, en werden er 150.000 aangevat. Dat is dus de helft meer patiënten. En op 31 augustus 2025 waren er al 150.000 trajecten begonnen. Dat is een belangrijke en positieve stijging.
Het succes is in de eerste plaats te danken aan de administratieve vereenvoudiging: geen contract en geen criteria waaraan moet worden voldaan.
Hoeveel diabetespatiënten in België zouden in principe dit opstarttraject moeten volgen?
De prevalentie van diabetes in België bedraagt 10%. Dat zijn dus een miljoen Belgen. Daarvan weet meer dan één op de drie personen niet dat hij de ziekte heeft. Als we de patiënten meetellen die in het zorgtraject (in 2024 126.641 patiënten) en de conventie (in 2024 115.387 volwassenen en 4.083
kinderen) zijn opgenomen, dan zien we dat er nog een marge is om meer patiënten op te nemen in het opstarttraject.
Wat de deelname aan het opstarttraject betreft, zien we dat er regionale verschillen zijn. Dat is ook zo voor het zorgtraject. Er wordt in Vlaanderen meer een beroep gedaan op het opstarttraject dan in Wallonië en Brussel.
Met het opstarttraject, het zorgtraject en de diabetes-conventie heeft België meerdere specifieke programma’s voor de aanpak van diabetes. Is dat een must?
Absoluut. Internationaal staan we bekend om dit volledige aanbod. We hebben verschillende kwalitatieve programma’s, maar er is nog groeimarge wat de deelname van patiënten en artsen betreft.
