Ruim de helft van alle hiv-diagnoses in Europa werden vorig jaar te laat gesteld om een optimale behandeling te kunnen bieden. Dat blijkt donderdag uit een nieuw rapport van het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC) en de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), dat voorgesteld werd in de aanloop naar Wereldaidsdag komende maandag.
Volgens het jaarlijkse hiv/aids-surveillanceverslag werden in 2024 in de Europese regio van de WHO, die 53 landen in Europa en Centraal-Azië omvat, 105.922 hiv-diagnoses gesteld. Hoewel dat een lichte daling is ten opzichte van 2023, wijzen de data nog steeds op tekortkomingen op het vlak van testen en diagnosticeren.
Ruim de helft (54 procent) van de diagnoses in de Europese regio van de WHO wordt te laat gesteld, wanneer het immuunsysteem al aangetast is. Dat betekent dat veel mensen niet vroeg genoeg toegang krijgen tot levensreddende antiretrovirale behandeling en gezondheidszorg, waardoor het risico op het ontwikkelen van aids, het risico op overlijden en de verdere overdracht van hiv toenemen. Dat brengt het doel van de WHO om aids als bedreiging voor de volksgezondheid uit te bannen ernstig in gevaar.
In de Europese Unie en de Europese Economische Ruimte (EU/EER) werden 24.164 hiv-diagnoses gemeld, wat neerkomt op 5,3 per 100.000 mensen. Voor België waren dat er 1.136, of 9,6 per 100.000. In 2024 werd 48 procent van de hiv-diagnoses in de EU/EER laat gesteld. "We moeten onze teststrategieën dringend vernieuwen, gemeenschapsgerichte tests en zelftests omarmen en zorgen voor een snelle doorverwijzing naar zorg", zegt dokter Pamela Rendi-Wagner, directeur van het ECDC.
Seks tussen mannen blijft de meest voorkomende wijze van overdracht in de EU/EER (48 procent), maar het aantal diagnoses dat wordt toegeschreven aan heteroseksuele overdracht neemt toe en vertegenwoordigt bijna 46 procent van de gemelde hiv-diagnoses. In België was dat meer dan de helft in 2024.
In de EU/EER waren migranten goed voor meer dan de helft van de nieuwe diagnoses, wat de noodzaak van op maat gemaakte, toegankelijke en cultureel competente preventie- en testdiensten onderstreept, klinkt het. Ook in België zijn migranten goed voor meer dan de helft van de diagnoses, met vooral mensen uit Afrika ten zuiden van de Sahara (25,6 procent), uit Latijns-Amerika en het Caraïbisch gebied (12,4 procent) en uit Centraal- en Oost-Europa (10,1 procent). Voor een vijfde van de personen met een hiv-diagnose was de regio van herkomst onbekend.
Het ECDC en WHO Europa roepen op tot dringende maatregelen om het testen te standaardiseren en op te schalen, met een bredere toegang tot zelftests en betere toegankelijkheid voor mensen die geen toegang hebben tot gezondheidszorg in instellingen. De doelstelling voor 2030 om aids als bedreiging voor de volksgezondheid uit te bannen, ligt binnen handbereik, maar alleen als de Europese regio nu actie onderneemt om de testkloof te dichten, besluiten de gezondheidsorganisaties.
