Elk jaar stuurt Europa duizenden alerts uit over artsen en tandartsen die in hun eigen land zwaar werden gesanctioneerd. Die waarschuwingen bereiken ook België, maar worden hier zelden geopend, blijkt uit onderzoek van De Tijd. Het gevolg is dat artsen, tandartsen en andere zorgverleners die elders hun erkenning verloren, hier perfect onder de radar kunnen blijven.

Die verontrustende vaststelling komt op een moment dat België steeds afhankelijker wordt van buitenlandse zorgverleners. In 2023 had één op de zeven artsen die in België werden erkend een buitenlands diploma. Bij tandartsen lag dat aandeel nog hoger. Dat maakt een goed functionerend Europees controlesysteem cruciaal.

Sinds 2016 wisselen de EU-lidstaten via het Informatiesysteem Interne Markt (IMI) informatie uit over zorgbeoefenaars die hun erkenning geheel of gedeeltelijk verliezen. Het systeem moet vermijden dat artsen, specialisten of tandartsen die elders zwaar gesanctioneerd zijn, probleemloos in een andere lidstaat aan de slag kunnen.

België stuurt zelf wel waarschuwingen uit wanneer hier een zorgverlener wordt geschorst of geschrapt. Maar de waarschuwingen die het ontvangt van andere landen, worden zelden geopend of opgevolgd, blijkt uit het onderzoek. In een steekproef van meer dan 500 recente IMI-alerts over artsen en specialisten raadpleegde België er amper negen.

In de onderzochte IMI-alerts ging het vooral om artsen en tandartsen die in een ander land zware tuchtmaatregelen kregen opgelegd, zoals schorsingen, tijdelijke beroepsverboden en zelfs schrappingen. Toch werden die meldingen in België vrijwel nooit bekeken. Daardoor is het perfect mogelijk dat artsen die in het buitenland niet meer of slechts in beperkte mate mogen werken, hier een erkenning aanvragen zonder dat hun verleden actief wordt nagegaan.

Het dossier van een Zweedse tandarts toont hoe dat in de praktijk kan mislopen. De tandarts verloor in 2020 haar licentie na een vernietigend rapport van de Zweedse toezichthouder. Er was sprake van ernstige incompetentie en een groot risico voor de veiligheid van patiënten. Zweden stuurde daarover onmiddellijk een IMI-alert uit. Die werd door verschillende Europese landen geraadpleegd, maar niet door België.

De Zweedse tandarts kreeg hier een visum, werd erkend en behandelde jarenlang patiënten. Pas meer dan vijf jaar later, en pas nadat journalisten vragen stelden, werd de waarschuwing in België voor het eerst geopend. Dat gebeurde opvallend genoeg exact twintig minuten na het versturen van de persvragen.

8.000 alerts per jaar

Volgens de FOD Volksgezondheid ontvangt België jaarlijks ongeveer 8.000 IMI-waarschuwingen over zorgverleners. Die worden niet systematisch gecontroleerd. “Per jaar krijgen we een 8.000-tal waarschuwingen over zorgverleners en die worden niet proactief geopend”, zegt Annelies Wynant, woordvoerster van de FOD, in De Tijd. “IMI-alerts zijn anoniem zolang ze niet individueel worden geraadpleegd. Er is ook geen automatische koppeling met onze federale databanken.”

Een systematische manuele controle is volgens de administratie te arbeidsintensief. Daarom wordt in België vooral gewerkt met een bewijs van goed professioneel gedrag dat zorgverleners bij hun aanvraag moeten voorleggen. Maar dat systeem blijkt niet waterdicht.

In het dossier van de Zweedse tandarts zat zo’n bewijs in het Belgische dossier, gedateerd na haar schrapping. De Zweedse autoriteiten ontkennen nochtans dat zij na 2020 nog een dergelijk document hebben afgeleverd. “Er was op het moment van de aanvraag geen enkele reden om te twijfelen aan de echtheid van het document”, zegt Wynant. “De controle gebeurde toen nog hoofdzakelijk visueel.”

Ook voor artsen gold jarenlang dezelfde werkwijze. Pas sinds vorig jaar worden dergelijke attesten voor Europese zorgverleners centraal gecontroleerd door de FOD Volksgezondheid.

België staat overigens niet alleen. Vijftien Europese landen openen volgens het onderzoek zelfs geen enkele IMI-alert. Slechts een derde van de lidstaten raadpleegt de meldingen systematisch. Landen als Zweden, Nederland, Noorwegen en Spanje doen dat wel.

Lees ook :

> Geschrapte buitenlandse artsen kunnen in België voortwerken

> Orde verduidelijkt haar controlemogelijkheden na onderzoek “Bad Practice"