De publicatie van de Kaderwet in het Belgisch Staatsblad vormt een belangrijk keerpunt in de relatie tussen zorgverleners en de overheid. Dat stelt de Belgische Unie van Gezondheidswerkers (BUG) in een persbericht. Volgens een nationale bevraging bij 1.120 zorgverleners vindt 96,1% van de respondenten dat overleg op zich niet langer volstaat. De organisatie roept daarom op tot de voorbereiding van een nationale mobilisatie van de gezondheidszorgsector.
BUG herinnert eraan dat zorgverleners de voorbije maanden deelnamen aan overlegmomenten, reageerden op openbare raadplegingen en hun opmerkingen bezorgden over de Kaderwet en de proportionaliteitstoets. “Duizenden reacties werden ingediend. Duizenden zorgverleners namen de tijd om deel te nemen aan het debat. Toch werd de Kaderwet gepubliceerd”, aldus de organisatie. Voor veel zorgverleners heeft die publicatie het vertrouwen in de huidige overlegmechanismen ernstig aangetast. “Wat is het nut van overleg als de beslissingen blijkbaar al genomen zijn?”, vraagt de BUG zich af.
Om de stemming op het terrein in kaart te brengen, organiseerde de BUG een nationale bevraging bij 1.120 zorgverleners, waaronder 787 Franstaligen en 333 Nederlandstaligen. Gezien de gebruikte verspreidingskanalen – professionele netwerken, vakpers, representatieve organisaties en syndicale netwerken – bestond de groep respondenten hoofdzakelijk uit artsen en tandartsen.
Uit de resultaten blijkt dat 76,4% van de respondenten vindt dat een sterke mobilisatie of een nationale staking deel moet uitmaken van de volgende fase van de beweging. Daarnaast wenst 87,5% dat juridische procedures worden opgestart en steunt 67,9% een strategie die nationale mobilisatie combineert met juridische stappen. Slechts 3,9% vindt dat overleg alleen nog een voldoende antwoord vormt.
“96,1% van de respondenten vindt dus dat de tijd van louter overleg voorbij is”, vat de BUG samen. Voor beroepsgroepen die historisch weinig geneigd zijn tot sociale acties vormt dit volgens de organisatie “een bijzonder sterk alarmsignaal”.
Daarnaast stelt de BUG vast dat er een brede vraag bestaat naar een gezamenlijke mobilisatie van alle gezondheidsberoepen. Huisartsen, specialisten, tandartsen, mondhygiënisten, kinesitherapeuten, logopedisten, verpleegkundigen, vroedvrouwen en apothekers zouden volgens de organisatie dezelfde bezorgdheden delen over de huidige hervormingen.
“Het terrein vraagt niet alleen om mobilisatie. Het vraagt om een gezamenlijke mobilisatie”, benadrukt de BUG. Volgens de organisatie gaan de hervormingen veel verder dan de belangen van één specifieke beroepsgroep en raken ze aan “de toekomst van het Belgische gezondheidszorgsysteem als geheel”.
De bezorgdheden beperken zich volgens de BUG niet tot de financiële aspecten van de hervormingen. “De getuigenissen uit onze bevraging, samen met de vele reacties tijdens de proportionaliteitstoets en de recente debatten in de gespecialiseerde medische pers, tonen steeds dezelfde bezorgdheden”, klinkt het. De organisatie verwijst daarbij naar een voortdurende toename van de administratieve lasten, steeds meer verantwoordingsverplichtingen, een uitbreiding van controlemechanismen, strengere administratieve sancties en maatregelen die “meer gebaseerd lijken op wantrouwen dan op vertrouwen”.
De BUG wijst daarnaast op een geleidelijke beperking van de therapeutische autonomie, een toenemende inmenging van de administratie in de organisatie van de zorg, de verdere uitbreiding van forfaitaire financiering, een groeiende standaardisering van de zorgpraktijk en een toenemende druk op onafhankelijke beroepsuitoefening.
“Het Belgische gezondheidszorgsysteem is historisch opgebouwd op basis van vertrouwen in zorgverleners. Vandaag hebben veel zorgverleners het gevoel dat dit vertrouwen geleidelijk wordt vervangen door een logica van controle, wantrouwen en administratief beheer”, schrijft de organisatie.
Volgens de BUG gaat het debat inmiddels verder dan de honoraria alleen. “Voor veel zorgverleners gaat het debat niet langer uitsluitend over honoraria. Het gaat over het zorgmodel dat we morgen willen”, stelt de organisatie. Daarbij wordt een model gebaseerd op “professionele verantwoordelijkheid, klinische autonomie, therapeutische vrijheid en vertrouwen” tegenover een systeem geplaatst waarin de zorg steeds meer wordt gestuurd door “administratieve beperkingen, budgettaire doelstellingen en beslissingen die ver van het terrein worden genomen”.
Veel zorgverleners ervaren vandaag een geleidelijke evolutie naar een meer gecentraliseerd en door de overheid aangestuurd systeem, vervolgt de BUG. Die bezorgdheid voedt volgens de organisatie een mobilisatie die ruimschoots verder gaat dan de belangen van één beroep of sector. “Wie zal morgen nog patiënten verzorgen als gezondheidsberoepen hun aantrekkelijkheid, autonomie en initiatiefvermogen blijven verliezen?”, luidt de vraag.
De BUG kondigt aan onmiddellijk contact op te nemen met representatieve organisaties uit de sector om een nationale mobilisatie voor te bereiden en de mogelijkheden voor gezamenlijke acties te onderzoeken. “De boodschap van het terrein kan niet langer genegeerd worden”, aldus de vereniging.
Na de publicatie van de Kaderwet, na de openbare raadplegingen, na de duizenden reacties vanuit het terrein en na de proportionaliteitstoets kan volgens de BUG niet langer worden gedaan alsof er niets veranderd is. Volgens de organisatie gaat het om de toekomst van de onafhankelijke beroepsuitoefening in de gezondheidszorg, de professionele autonomie, de aantrekkelijkheid van de beroepen en de toekomstige kwaliteit van de zorg.
Hoewel de BUG de voorkeur geeft aan een gezamenlijke aanpak, waarschuwt de organisatie dat een gebrek aan eenheid geen excuus meer mag zijn voor stilstand. “De zorgverleners hebben zich uitgesproken. Het terrein heeft gesproken. De BUG zal het mandaat respecteren dat haar is toevertrouwd. Samen met andere organisaties, indien zij zich bij de beweging willen aansluiten. Maar indien nodig ook alleen”, luidt het.
“Het terrein heeft met één stem gesproken. Deze keer moet er geluisterd worden.”
