In de Kamer botsten MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez en minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke over de vraag of ziekenfondsen te snel mensen langdurig arbeidsongeschikt verklaren. Aanleiding was het rapport van het RIZIV waaruit blijkt dat een groot deel van langdurig zieken nog kan werken. Bouchez haalde scherp uit naar de ziekenfondsen: “Het is onaanvaardbaar dat mensen die werken betalen voor een systeem waarin zoveel fraude zit.”

Aanleiding voor de clash is een thematische controle van het RIZIV naar dossiers van langdurige arbeidsongeschiktheid. Het onderzoek werd opgestart in 2024 en de resultaten werden in 2026 afgerond, op basis van dossiers uit datzelfde jaar.

De focus lag op een specifieke groep: patiënten die door ziekenfondsen als blijvend arbeidsongeschikt werden beschouwd tot aan de pensioenleeftijd. Het RIZIV nam een steekproef van dossiers en liet die opnieuw beoordelen door eigen controleartsen.

Die nieuwe beoordeling leverde opvallende resultaten op. In slechts 16% van de gevallen werd bevestigd dat een terugkeer naar werk tot aan de pensioenleeftijd niet meer mogelijk is. In 67% van de dossiers oordeelden de controleartsen dat een terugkeer naar het eigen beroep nog wél mogelijk is. De resterende dossiers wijzen eerder in de richting van aangepast werk of bijkomende begeleiding.

Voor Bouchez weegt vooral de herhaling van die cijfers door. Hij verwees naar eerdere controles met gelijkaardige uitkomsten. “Dit is geen toeval meer.” Hij koppelde dat aan de bredere arbeidsmarkt. Cijfers van de Hoge Raad voor de Werkgelegenheid tonen dat België koploper blijft in langdurige arbeidsongeschiktheid, ondanks een sterke bescherming van werknemers.

Frontale aanval op ziekenfondsen

De kritiek van MR-voorzitter Bouchez richtte zich vooral op de rol van de ziekenfondsen, die instaan voor de medische opvolging van arbeidsongeschikte patiënten. “Wanneer stopt deze maskerade en nemen we de controle terug via de staat, in plaats van via de ziekenfondsen?”, vroeg hij in de Kamer.

Hij trok de discussie ook open naar de budgettaire impact. Tegen 2030 dreigt België af te stevenen op bijna 700.000 langdurig zieken. In dat verband koppelde hij het dossier ook aan de begroting en de belastingdruk: extra middelen vragen is voor hem moeilijk te verdedigen zolang het systeem niet strenger wordt aangepakt.

Daarnaast viseerde hij expliciet de politieke positie van de mutualiteiten: “Ze zijn niet langer lobby’s, ze zijn zelf vertegenwoordigd binnen de regering.”

Vandenbroucke: “We hebben dit zelf in gang gezet”

Minister Vandenbroucke plaatste het rapport in perspectief en herinnerde eraan dat het onderzoek op zijn initiatief werd gelanceerd in 2024. “Dank u om opnieuw te bevestigen dat ik een goed initiatief heb genomen door deze controle te lanceren”, reageerde hij.

Hij wees op een reeks ingrepen die intussen zijn ingevoerd: verplichte fysieke evaluaties in de vierde, zevende en elfde maand van arbeidsongeschiktheid en een nieuwe beoordeling uiterlijk na twaalf maanden. “Zonder nieuwe evaluatie zal de uitkering stoppen. Dat is wat we moeten doen.”

Daarnaast worden ziekenfondsen financieel geresponsabiliseerd op basis van de resultaten van deze controles, zo vervolgde Vandenbroucke. Dat moet leiden tot een strengere opvolging en minder automatische doorstroming naar langdurige invaliditeit.