De federale plannen om drempelbedragen of aanrekenplafonds in te voeren voor artsen zorgen voor toenemende onrust. Wat wordt voorgesteld als een wapen tegen fraude, dreigt volgens de twee grootste artsensyndicaten uit te monden in een structurele afremming van de zorg. Zowel het Vlaams Artsensyndicaat als het ASGB/Kartel waarschuwen voor ernstige gevolgen voor artsen én patiënten.

Het Vlaams Artsensyndicaat (VAS) reageert “met grote bezorgdheid” op het Actieplan Handhaving in de gezondheidszorg. Dat plan voorziet drempelwaarden voor alle zorgberoepen, inclusief artsen. Volgens dr. Christophe Spaas, voorzitter van de afdeling Antwerpen, Vlaams-Brabant en Limburg, “dreigt de combinatie van het Actieplan met de geplande kaderwet van minister Vandenbroucke de zorg onleefbaar te maken en de toegang voor patiënten ernstig te beperken”.

Aanleiding is de aankondiging dat vanaf 2026 een aanrekenplafond zal gelden voor thuisverpleegkundigen. Gelijkaardige systemen bestaan vandaag al voor kinesitherapeuten en tandheelkundigen. De minister wil dit uitbreiden naar alle zorgsectoren, ook de geneeskunde. Volgens het VAS gaat het om veel meer dan fraudebestrijding. Het Actieplan “zet de lijnen uit voor opgelegde grenzen op het aantal prestaties dat een arts mag leveren, wat in de praktijk neerkomt op loonplafonds”.

Artsen worden vergeleken met collega’s met een gelijkaardig patiëntenbestand. “Wie deze grenzen overschrijdt, riskeert terugvorderingen en sancties.” Wat als controle wordt verkocht, “dreigt zo uit te monden in een systeem dat de dagelijkse patiëntenzorg afremt”.

Het syndicaat verwerpt deze logica. De overheid mag kwaliteit en correcte aanrekening bewaken, maar niet bepalen hoeveel zorg een arts mag leveren. Dr. Spaas maakt de vergelijking met een bakker: “De overheid kan bepalen welke ingrediënten er in een brood moeten zitten en welk gewicht het brood moet hebben, maar legt niet vast hoeveel broden een bakker per dag mag bakken.”

De ervaringen in andere zorgberoepen tonen volgens het syndicaat waar dit toe leidt. In de tandheelkunde functioneren P-waarden als harde plafonds. “In de praktijk vertaalt dit zich in uitgestelde zorg, langere wachttijden en defensieve zorg.” Het VAS waarschuwt dat “dezelfde logica in de geneeskunde vergelijkbare schade zal veroorzaken”.

Zorgcapaciteit nu al onder druk

Die schade komt bovenop een zorgsysteem dat nu al onder zware druk staat. Consultaties duren langer door complexere aandoeningen bij een verouderende bevolking. Artsen werken vrijwel uitsluitend op afspraak en bewaken hun werk-privébalans. Tegelijk is er uitstroom en stoppen artsen effectief op pensioenleeftijd, “waardoor de beschikbare zorgcapaciteit structureel afneemt”.

Daarbovenop wordt vanaf januari 2026 het statuut van verhoogde tegemoetkoming uitgebreid tot meer dan 2 miljoen Belgen. In de ambulante psychiatrie kan het aandeel VT-patiënten vandaag al oplopen tot 60%. “Voor hen mogen geen ereloonsupplementen worden aangerekend, terwijl die nodig zijn om een praktijk financieel leefbaar te houden.” Het gevolg is duidelijk: “Steeds meer psychiaters bouwen hun reguliere consultaties af, met langere wachttijden en een verminderde toegang tot zorg voor kwetsbare patiënten tot gevolg.”

Ook in de radiologie zijn de effecten zichtbaar. Overdag moet geconventioneerde zorg beschikbaar zijn, “waardoor in de praktijk per dienst vaak één radioloog instaat voor zorg tegen terugbetalingstarieven”. Dat leidt tot “een hoge werkdruk en uitgestelde onderzoeken”.

Implosie van de zorg dreigt

Het VAS benadrukt dat de impact verder reikt dan de beroepsgroep zelf. “Dit beleid treft niet alleen artsen, maar vooral patiënten.” Volgens het syndicaat leidt verdere afremming van de zorg tot “langere wachttijden, minder beschikbare artsen en een zorgsysteem waarin wie de meeste zorg nodig heeft, het minst geholpen raakt”.

Daarbij wijst het syndicaat erop dat fraude slechts 0,01% van de totale zorguitgaven betreft. “Extreme fraudegevallen mogen niet worden aangegrepen om een breed handhavingsmodel door te drukken dat vooral correcte zorgverleners en patiënten treft.” De waarschuwing blijft scherp: “Als deze beleidslijn wordt doorgezet, dreigt niet een efficiënter zorgsysteem, maar een implosie van de zorg.”

Huisartsen als volgende doelwit

Ook het ASGB/Kartel reageert scherp. Het wijst erop dat minister Vandenbroucke dit jaar “niet volledig zijn zin kreeg wat betreft een verregaand verbod op supplementen”, maar dat het vervolg van het kaderwetdossier voor 2026 gepland staat. “Make no mistake: de minister houdt een slag om de arm.”

De recente focus op sancties voor patiënten noemt het Kartel een afleidingsmanoeuvre. Cruciaal is de passage over drempelbedragen of aanrekenplafonds in het Actieplan Handhaving: “Het handhavingsplan wil nu voor elke sector een ‘drempelbedrag’ bepalen om fraudeurs makkelijker te kunnen opsporen.” De conclusie is helder: “Lees: de (huis)artsen zijn de volgende aan de beurt.”

Voor het ASGB/Kartel is die stap onmogelijk zonder hervorming van de nomenclatuur. “Met zeer grote inkomensverschillen zeggen drempelwaardes op zich niets.” Volgens het Kartel beschikt de minister nu al over voldoende data. “Het enige wat de minister moet doen, is ervoor zorgen dat daar degelijk onderzoek naar gebeurt. Quod non.”

Lees ook:

> Riziv drijft strijd op tegen fraude door zorgverleners

> Waarom die obsessie met fraude in de zorg, als die maar 0,01% bedraagt?

> Controle als norm: van P-waarden voor tandartsen tot barometers en indicatoren voor artsen?