Hoe zwaar het werk is, blijkt vaak even bepalend voor de duur van het ziekteverlof als de diagnose zelf. Dat is een van de opvallende conclusies uit vijf nieuwe fiches van het Nationaal College voor Socialeverzekeringsgeneeskunde over veelvoorkomende orthopedische aandoeningen.

De documenten behandelen cervicale pijn, epicondylitis lateralis, kniebandletsels, heupprothesen en lumbale arthrodese en geven huisartsen referentieduurtijden voor arbeidsongeschiktheid.

De fiches maken deel uit van het project rond ziekteverlof en werkhervatting dat wordt gecoördineerd door prof. Lode Godderis. Ze tonen dat aangepast werk in veel gevallen een snellere terugkeer naar de werkvloer mogelijk maakt en dat de fysieke belasting van het beroep vaak een doorslaggevende factor is.

Cervicale pijn: 3 tot 23 dagen

Aspecifieke nekpijn behoort tot de meest voorkomende klachten in de huisartsenpraktijk. Toch is een werkonderbreking volgens de fiche meestal niet nodig. Enkel bij acute invaliderende pijn kan een korte afwezigheid worden overwogen, gevolgd door een geleidelijke hervatting van de activiteiten. Bij zittend werk zonder specifieke risicofactoren volstaan doorgaans één tot twee dagen, terwijl zwaar lichamelijk werk een werkonderbreking van twee tot drie weken kan rechtvaardigen. Ergonomie, houding en psychosociale factoren spelen daarbij een belangrijke rol.

Epicondylitis: 1 tot 11 weken

Epicondylitis lateralis of tenniselleboog ontstaat meestal door repetitieve bewegingen van pols en onderarm. Slechts 5 tot 10% van de gevallen houdt daadwerkelijk verband met tennis.

De duur van het ziekteverlof hangt sterk af van de mogelijkheid om belastende activiteiten tijdelijk stop te zetten. Bij zittend werk zonder significante belasting van het aangetaste lidmaat bedraagt de referentieduur één tot vier weken. Bij werk met herhaalde bewegingen of tillen van lasten loopt dat op tot tien à elf weken. Opvallend is dat laterale epicondylitis op de Belgische lijst van erkende beroepsziekten staat.

Kniebandletsels: 1 week tot 6 maanden

Voor kniebandletsels lopen de referentieduurtijden sterk uiteen naargelang de ernst van het letsel. Een milde verstuiking (graad I) vraagt doorgaans zeven tot tien dagen afwezigheid. Bij een gedeeltelijke scheur (graad II) wordt twee tot drie weken voorgesteld.

Bij ernstige letsels zonder operatie loopt de optimale werkonderbreking op tot 30 à 45 dagen. Wanneer een reconstructie van de voorste kruisband nodig is, stijgt dat naar 90 tot 120 dagen, met een maximum van 180 dagen. Factoren zoals het soort werk, de noodzaak van chirurgie en de mogelijkheid tot aangepast werk beïnvloeden de terugkeer naar de werkvloer aanzienlijk.

Heupprothese: 2 weken tot 4 maanden

De resultaten na een totale heupprothese zijn doorgaans gunstig. De meeste patiënten kunnen hun vroegere activiteitsniveau opnieuw bereiken en de grote meerderheid van de werkenden is een jaar na de operatie opnieuw aan het werk.

De referentieduur varieert volgens de fysieke belasting van het beroep. Voor administratief werk gaat het om 14 tot 45 dagen. Licht lichamelijk werk vraagt ongeveer 70 dagen herstel, matig lichamelijk werk 90 dagen en zwaar lichamelijk werk ongeveer 120 dagen. De gemiddelde tijd tot werkhervatting bedraagt ongeveer twaalf weken.

Lumbale arthrodese: 3 tot 6 maanden

Lumbale arthrodese kent van de vijf orthopedische fiches de langste referentieduur voor arbeidsongeschiktheid. De ingreep wordt doorgaans pas overwogen nadat een conservatieve behandeling heeft gefaald.

Volgens de fiche varieert de verwachte arbeidsongeschiktheid van twaalf tot vierentwintig weken, afhankelijk van de omvang van de operatie, het functionele herstel en het soort werk. Voor lichte functies kan een geleidelijke werkhervatting soms vanaf de derde of vierde maand worden overwogen. Een stabiele functionele evaluatie gebeurt pas zes maanden na de ingreep.

Naast fysieke beperkingen kunnen ook psychosociale factoren zoals angst, depressieve klachten, ontevredenheid op het werk en bewegingsvrees het herstel vertragen.

Werkbelasting bepaalt mee de duur

De vijf fiches hebben een duidelijke rode draad: niet alleen de aandoening, maar ook de fysieke belasting van het werk bepaalt de duur van het ziekteverlof. Waar iemand met nekpijn vaak snel opnieuw aan de slag kan, kunnen een kruisbandreconstructie, heupprothese of lumbale arthrodese maanden herstel vergen.

Daarom benadrukken de auteurs het belang van aangepast werk, een geleidelijke werkhervatting en overleg tussen behandelend arts, arbeidsarts en adviserend arts. De fiches zijn bedoeld als hulpmiddel voor de klinische beoordeling, niet als rigide norm voor de duur van het ziekteverlof.

Lees ook:

> Hoe lang mag een patiënt thuisblijven? Nieuwe fiches geven artsen houvast

> Hoe lang ziekteverlof bij angststoornissen, OCD en fobieën?

> Van CVS over fibromyalgie tot CRPS: waarom de duur van ziekteverlof sterk verschilt

>  Van astma over diabetes tot de ziekte van Crohn: waarom de duur van ziekteverlof sterk verschilt

> Ontdek alle 20 fiches