Voor het eerst krijgt u als arts de kans om uw stem te laten horen over het veelbesproken ontwerp van kaderwet van minister Vandenbroucke. Tot 14 december 2025 kunt u reageren via een e-mail aan het RIZIV. Dat is zonder meer positief, want inspraak is een essentieel onderdeel van goede regelgeving. Maar deze consultatie roept ook vragen op. Wat er met de input gebeurt, blijft voorlopig onduidelijk.

Dat het ontwerp van kaderwet ingrijpend en volgens veel artsen disruptief is, hoeft nauwelijks nog toelichting. Minister Vandenbroucke wil het gezondheidszorgsysteem diepgaand herstructureren langs meerdere assen: de begrotingsprocedure van het RIZIV, het model van tariefakkoorden, de digitalisering van administratie, de nomenclatuur, het toezicht op zorgverleners, enzovoort. Ook de invoering van een wettelijk plafond op ereloonsupplementen maakt deel uit van het ontwerp. Het is een maatregel die rechtstreeks raakt aan de financiële autonomie van artsen.

Omdat het ontwerp van kaderwet regels bevat die de toegang tot en de uitoefening van gereglementeerde beroepen beïnvloeden, is de federale overheid verplicht om een zogenaamde evenredigheidstoets uit te voeren. De Europese Evenredigheidsrichtlijn 2018/958 verplicht de overheid ertoe de sector vooraf te consulteren.

De consultatie verloopt op dit moment via een eenvoudig e-mailadres. Zorgverleners kunnen hun opmerkingen indienen door te mailen naar het RIZIV, met vermelding van de onderdelen waarop ze reageren. De overheid voorziet dus wel degelijk in een mogelijkheid tot inspraak, wat op zich alleen maar toe te juichen is.

Inspraak zonder structuur of opvolging?

Maar de manier waarop die inspraak wordt georganiseerd, mist structuur, begeleiding en transparantie. Er is geen digitaal platform met toelichting per hoofdstuk, geen interactieve vragenlijst, en geen mogelijkheid om andere standpunten te bekijken of op te volgen. Ook na afloop is er voorlopig geen zicht op wat er met de input gebeurt.

Formeel volstaat dit om te voldoen aan de Evenredigheidsrichtlijn, die België in 2021 heeft omgezet. Die richtlijn legt op dat lidstaten belanghebbenden consulteren vóór ze nieuwe beroepsbeperkende regelgeving aannemen, en dat ze die input “in overweging nemen”. Maar er is geen resultaatsverplichting. De overheid moet niet antwoorden op reacties, hoeft niets aan te passen op basis van opmerkingen en is niet verplicht een overzicht te publiceren van de ontvangen bijdragen of hoe die zijn verwerkt.

De uitnodiging om te reageren verscheen op 6 november op de website van het RIZIV. Antwoorden kan tot 14 december. De korte tijdspanne waarin gereageerd kan worden, versterkt het gevoel van vrijblijvendheid. De termijn bedraagt iets meer dan vijf weken. Volgens de Europese Commissie zouden publieke consultaties over wetsontwerpen minstens acht weken moeten duren.

Consultatie via e-mail alleen

Andere landen pakken het transparanter aan. In Nederland worden wetsontwerpen standaard gepubliceerd via het publieke platform ‘Internetconsultatie.nl’, waar burgers en beroepsgroepen digitaal kunnen reageren. Na afloop verschijnt er een openbaar verslag met een overzicht van de reacties en hoe die zijn verwerkt. Ook Frankrijk beschikt over een centraal inspraakplatform, ‘Consultations-publiques’, waar burgers kunnen reageren op beleids- en regelgevingsvoorstellen.

België kiest voorlopig voor een soberdere aanpak. Het is op zich lovenswaardig dat zorgverleners rechtstreeks mogen reageren op het voorgestelde ontwerp van kaderwet. Dat betekent dat er ruimte is voor stem en nuance vanuit de praktijk. Maar om die ruimte volwaardig te benutten, is meer nodig dan een kaal e-mailadres. Er is nood aan transparantie over de behandeling van reacties, een langere en beter omkaderde reactietermijn, en een participatievorm die toegankelijker en interactiever is.

Als er één wetsontwerp is dat zo’n transparante inspraakprocedure verdient, is het wel het ontwerp van kaderwet van Frank Vandenbroucke. Dat zorgverleners mogen reageren, is een belangrijke stap. Nu is het aan de overheid om te tonen dat ze ook luistert.

“Pro forma oefening”

Ook de artsensyndicaten laten van zich horen. Thomas Gevaert, voorzitter van het Kartel, noemt de consultatie “een pro forma-oefening” en uit scherpe kritiek op het gebrek aan transparantie. Volgens hem is de eerste versie van de kaderwet enkel aangepast na stevige protesten van de artsensyndicaten en ligt de kern van de tekst ondertussen al vast, inclusief informele afspraken over gevoelige dossiers zoals de plafonnering van supplementen. “Over punten en komma’s kunnen we nog discussiëren, over meer niet”, zo klonk het op een eerder overleg met de minister. Hij roept artsen op om massaal te antwoorden op de bevraging maar blijft sceptisch over het resultaat.

BVAS bereidt intussen een modelbrief voor waarmee artsen individueel per e-mail kunnen reageren op de consultatie. In die standaardreactie worden scherpe vragen gesteld bij de proportionaliteit van maatregelen zoals het dreigen met opschorting van RIZIV-nummers, het via sancties afdwingen van conventie, en het plafonneren van ereloonsupplementen zonder compensaties. De brief wijst op het ontbreken van een onderbouwde evenredigheidstoets en roept artsen op om hun bezorgdheden voor 14 december massaal kenbaar te maken via het voorziene e-mailadres.

Volg de berichtgeving op Medi-Sfeer en De Specialist voor meer info over de modelbrief.

> Reageren op het ontwerp van kaderwet kan via e-mail naar: jur_reg@riziv-inami.fgov.be

> Klik hier voor de info van het RIZIV

> U kan de documenten hier raadplegen:

• het voorontwerp van de wet
• De memorie van toelichting bij het voorontwerp