RIZIV-commissie wil huisartsen anders laten werken: meer forfaits, taakdelegatie en GMD per praktijk

Tekort aan huisartsen, patiëntenstops en steeds meer chronisch zieken: de Commissie voor Gezondheidszorgdoelstellingen wil de eerste lijn anders organiseren. Huisartsen moeten meer taken delen met andere zorgverleners, het GMD verhuist naar de praktijk en forfaitaire financiering krijgt een grotere plaats.

De Commissie voor Gezondheidszorgdoelstellingen (GDOS) legt in haar nieuwste rapport een model op tafel dat de dagelijkse huisartsenpraktijk stevig kan veranderen. De individuele huisarts maakt meer plaats voor een eerstelijnspraktijk waarin verschillende zorgberoepen samenwerken. Ook de financiering kan veranderen.

De GDOS beslist het beleid niet zelf, maar dit rapport is duidelijk meer dan een vrijblijvende denkoefening. De commissie werkt de gezondheidszorgdoelstellingen uit die de Algemene Raad van het RIZIV voor deze legislatuur heeft vastgelegd en koppelt daar indicatoren en deadlines aan. Voor de uitvoering zijn politieke beslissingen en overleg binnen het RIZIV nodig.

Huisarts blijft aan zet, maar niet voor alles
De GDOS wijst op de schaarste aan zorgpersoneel en een tekort aan huisartsen, waardoor steeds meer praktijken een patiëntenstop invoeren. Tegelijk neemt door de vergrijzing het aantal mensen met chronische aandoeningen toe. De commissie wil daarom meer zorg door teams laten opnemen.

Centraal staat de eerstelijnspraktijk. Die bevat “naast een of meerdere huisartsen, zeker een praktijkverpleegkundige, een praktijkassistent, aangevuld met administratieve ondersteuning”. Ook apothekers, paramedici, psychologen, sociaal werkers en specialisten kunnen erbij worden betrokken.

Bij ongedifferentieerde klachten en instabiele of complexe patiënten behoudt de huisarts de leiding. Voor stabiele, voorspelbare en protocolleerbare zorg ziet de GDOS meer ruimte voor taakdelegatie. Dat geldt vooral voor chronische zorg en preventie.

“De contactpersoon zal vaak, maar hoeft niet, de huisarts zijn”, schrijft de commissie. België loopt daarin volgens de GDOS achter. Bij slechts 46% van de Belgische patiënten met chronische zorg zijn niet-artsen betrokken, tegenover gemiddeld 83% in de OESO-PaRIS-landen.

Financiering minstens voor de helft forfaitair
Ook de financiering kan ingrijpend veranderen. “Forfaitaire (praktijk- of capitatie)financiering krijgt een groter belang in de financiering van de EP”, staat als concrete doelstelling in het rapport. De GDOS wil meten hoeveel eerstelijnspraktijken kiezen voor een model waarbij minstens 50% van hun financiering uit zulke forfaits bestaat.

Betaling per prestatie verdwijnt daarmee niet. De commissie verwijst naar de medische huizen en de New Deal, maar wil verder gaan. Ze zal “pleiten voor een meer doorgedreven vorm van forfaitaire financiering”, die volgens haar beter geschikt is voor interprofessionele samenwerking en preventie.

GMD verhuist naar de praktijk
Ook het Globaal Medisch Dossier krijgt een andere plaats. Vandaag is het sterk verbonden met de individuele huisarts. De GDOS wil het GMD aan de eerstelijnspraktijk koppelen.

Het dossier moet ook nadrukkelijker als preventie-instrument worden gebruikt, met een schema voor screenings, vaccinaties en risicofactoren. Automatische herinneringen moeten helpen om acties op te volgen.

Daar wordt de financiering aan gekoppeld. “De financiële vergoeding voor gebruik van het GMD zou strikt moeten gekoppeld worden aan het opvolgen door de eerstelijnspraktijk van de preventieve modules”, schrijft de GDOS.

Op langere termijn kan de vergoeding afhangen van meetbare kwaliteitscriteria. Het rapport denkt aan een modulair model waarbij volledigheid en kwaliteit van het GMD mee bepalen hoeveel de praktijk ontvangt.

Meer meten, maar administratie moet omlaag
Evidence-based richtlijnen moeten makkelijker beschikbaar worden tijdens het consult. De GDOS wil ze via decision support koppelen aan elektronische patiëntendossiers. Voor antibiotica moet zo'n systeem vanaf begin 2027 aan de huisartsendossiers worden gekoppeld.

Ook het handelen van artsen wordt beter meetbaar. De commissie wil nagaan of richtlijnen worden gevolgd en waar ongerechtvaardigde praktijkvariaties of low value care voorkomen. Onverklaarde verschillen kunnen leiden tot feedback, begeleiding en eventueel correctieve maatregelen.

Tegelijk moet de administratie verminderen. Via het Only Once-principe hoeven gegevens die al beschikbaar zijn niet telkens opnieuw door zorgverleners te worden geregistreerd. Meer gebruik van data mag dus niet automatisch meer administratie voor de huisarts betekenen.

Specialist dichter bij de huisartsenpraktijk
De eerste lijn moet ten slotte nauwer aansluiten bij specialisten en ziekenhuizen. De GDOS denkt aan lokale medische centra, teledermatologie en tele-oftalmologie. Onderzoek kan dichter bij de patiënt gebeuren, terwijl een specialist bijvoorbeeld beelden op afstand beoordeelt.

Voor specialisten die door een eerstelijnspraktijk worden geraadpleegd, eventueel op afstand, oppert de commissie een expliciete vergoeding. Ook de overgang van ziekenhuis naar eerste lijn moet verbeteren, omdat patiënten na kortere opnames sneller thuis verder worden opgevolgd.

De hervorming raakt zo aan de taakverdeling, het GMD en de financiering van de huisartsenpraktijk. De GDOS bouwt wel een belangrijke nuance in: hervormingen mogen “niet van boven worden opgelegd”. Zorgverleners op het terrein moeten voldoende keuzevrijheid behouden.

> Klik hier voor het rapport van de commissie

> Lees ook: Specialisten moeten dichter aansluiten bij de eerste lijn: RIZIV-commissie tekent nieuw zorgmodel uit

U wil op dit artikel reageren ?

Toegang tot alle functionaliteiten is gereserveerd voor professionele zorgverleners.

Indien u een professionele zorgverlener bent, dient u zich aan te melden of u gratis te registreren om volledige toegang te krijgen tot deze inhoud.
Bent u journalist of wenst u ons te informeren, schrijf ons dan op redactie@rmnet.be.