Een jaar na de opstart bevestigt de Praktijk aan de Stroom (PAS) in Antwerpen haar rol als tijdelijke opvangstructuur voor patiënten zonder vaste huisarts. De ‘bufferpraktijk’ in ZAS Cadix begeleidde intussen 900 patiënten naar een reguliere huisartsenpraktijk. De digitale tool huisartszoeker.be breidt intussen verder uit naar onder meer Turnhout en de Noorderkempen, waar eveneens een groot huisartsentekort is.

Praktijk aan de Stroom ontstond tegen de achtergrond van een acuut huisartsentekort in Antwerpen. In districten zoals Deurne, Merksem, Hoboken en Ekeren nam het aantal huisartsen de voorbije jaren sterk af, terwijl een nieuwe golf van pensioneringen op komst is. Daardoor kwamen steeds meer patiënten zonder huisarts op spoeddiensten terecht.

Het initiatief is een samenwerking tussen de Antwerpse huisartsenkringen, eerstelijnszones, de stad Antwerpen, de Vlaamse overheid, de Universiteit Antwerpen en het RIZIV en voorziet in een centraal meldpunt voor patiënten zonder vaste huisarts.

Digitalisering als hefboom
De werking van PAS is ingebed in de vzw Stroom. Daaronder valt, behalve de praktijk met vijf verpleegkundigen en een pool van tien huisartsen, ook de website huisartszoeker.be, waarop te zien is welke praktijk in de buurt plaats heeft, met een wachtlijst werkt of een patiëntenstop hanteert.

De website fungeert als centraal meldpunt voor patiënten zonder huisarts, naast een telefonisch contactpunt. Op basis van een eenvoudig systeem wordt nagegaan waar nog plaats is. Wanneer geen huisarts beschikbaar is, worden patiënten doorverwezen naar PAS.

Volgens de initiatiefnemers blijft de nood niet beperkt tot Antwerpen. Ook in andere regio’s kampen patiënten met hetzelfde probleem, onder meer wanneer hun huisarts met pensioen gaat of wanneer ze verhuizen en geen nieuwe arts vinden. De uitbreiding naar Turnhout en de Noorderkempen moet daar een antwoord op bieden.

Ook in Gent en West-Vlaanderen wordt een uitrol voorbereid. Tegelijk wordt gewerkt aan verdere automatisering om patiënten meldingen te sturen zodra er plaatsen vrijkomen.

Bufferfunctie
De kern van het model is tweevoudig: patiënten zonder huisarts snel toegang geven tot eerstelijnszorg en hen vervolgens laten doorstromen naar een vaste praktijk. Die doorstroom is van essentieel belang om te vermijden dat de bufferpraktijk overbelast raakt.

Momenteel kunnen 4.232 patiënten bij de verpleegkundigen en dokters van de bufferpraktijk terecht. In de beginfase verliep de uitstroom moeizaam, vooral door beperkte capaciteit in bestaande praktijken. Sinds september 2025 is echter een duidelijke kentering zichtbaar.

De ambitie blijft om patiënten gemiddeld binnen drie tot zes maanden te laten doorstromen, al blijft dat afhankelijk van het lokale zorgaanbod.

Breed patiëntenprofiel
De patiëntenpopulatie van PAS is divers. Het gaat om inwoners die hun huisarts verloren door pensionering, nieuwe bewoners, studenten en expats. Ook Oekraïense vluchtelingen vonden via het initiatief toegang tot zorg. PAS combineert verpleegkundige consultaties met huisartsenzorg. Verpleegkundigen nemen een deel van de eerstelijnszorg autonoom op, wat de capaciteit verhoogt en artsen toelaat zich te focussen op complexere zorgvragen.

Voor patiënten met nood aan huisbezoeken of palliatieve zorg wordt prioritair een vaste huisarts gezocht, aangezien de artsen van PAS zelf geen huisbezoeken doen.

PAS verlaagt ook de druk op reguliere praktijken. Vroeger werden artsen frequent rechtstreeks gecontacteerd door patiënten zonder huisarts. Nu verloopt die vraag meer gecentraliseerd. Het voordeel is dat patiënten gerichter toegewezen kunnen worden wanneer er nieuwe praktijken openen of bestaande praktijken opnieuw capaciteit hebben.

De praktijk steunt op een multidisciplinair team van vijf verpleegkundigen en een pool van een tiental huisartsen. Zowel ervaren als jonge artsen zijn er actief, vaak in combinatie met andere opdrachten. Die mix zorgt voor een brede expertise en maakt van PAS ook een interessante leeromgeving voor artsen die ervaring willen opdoen in een stedelijke context.

Blik op de toekomst
Hoewel de fysieke bufferpraktijk voorlopig een proefproject blijft, groeit de interesse vanuit andere regio’s. De praktijk zelf wordt jaarlijks geëvalueerd en voorlopig niet uitgebreid.

Digitale instrumenten zoals huisartszoeker.be lijken wel breder inzetbaar. De eerste resultaten tonen aan dat een combinatie van tijdelijke opvang, actieve bemiddeling en digitale ondersteuning een werkbaar antwoord kan bieden op het huisartsentekort, al blijft de structurele druk op de eerstelijnszorg groot.

> Klik hier voor de website

> Lees ook:  "Nieuwe doorstroompraktijk helpt Antwerpenaren én huisartsen"