De Pano-reportage “Op de rug van de patiënt” zorgt voor scherpe reacties in de medische sector, ook bij huisartsen. Het Vlaams Artsensyndicaat spreekt van een nieuw “rondje artsen bashen” en waarschuwt voor het stigmatiseren van een beroepsgroep op basis van uitzonderingen. De reportage mag dan wel terechte vragen oproepen over indicatiestelling bij rugchirurgie, harde bewijzen dat de betrokken chirurgen vanuit louter financiële motieven handelen, levert Pano niet.

“De Pano-reportage is weer een rondje artsen bashen en daar passen wij voor”, reageert dr. Jos Vanhoof, voorzitter van het Vlaams Artsensyndicaat. “Uitzonderingen naar voor schuiven om een beroepsgroep te stigmatiseren neigt naar fake news. Wij vertegenwoordigen artsen die voor kwaliteitsvolle, betaalbare, nabije en toegankelijke gezondheidszorg staan. Misschien daar eens wat overheidsgeld aan besteden?”

Ook huisarts Stijn Geysenbergh nuanceert het verhaal. “Elke beroepsgroep heeft nestbevuilers. De bewijslast dat er geopereerd wordt om financiële motieven blijft heel pover”, klinkt het. Daarnaast wijst hij op de dagelijkse realiteit van chronische rugzorg: lange wachttijden in pijnklinieken, een tekort aan multidisciplinaire begeleiding en de cruciale rol van huisartsen.

Beeld van gewetenloze chirurgen

Ook op sociale media groeit kritiek dat de reportage erg eenzijdig focust op dossiers waarbij het fout loopt, zonder aandacht voor artsen die zorgvuldig werken of patiënten die wel baat hebben bij infiltraties of chirurgie. Sommigen vrezen dat na de uitzending vooral het beeld blijft hangen van chirurgen als “gewetenloze geldwolven”, terwijl tevreden patiënten nauwelijks aan bod komen.

De uitzending focust op een beperkte groep artsen die volgens collega’s en patiënten snel naar invasieve behandelingen grijpen bij chronische lage rugpijn. Patiënten getuigen dat consultaties soms erg kort verlopen en dat snel sprake is van schroeven, fixaties of infiltraties, soms zonder uitgebreid lichamelijk onderzoek.

Professor Bart Morlion, hoofd van het Pijncentrum van het UZ Leuven, spaart zijn kritiek niet. In de reportage noemt hij het “crimineel” wanneer patiënten een operatievoorstel krijgen zonder degelijk klinisch onderzoek. Volgens Morlion ziet men in pijncentra regelmatig patiënten terug bij wie ernstige vragen rijzen over de oorspronkelijke indicatiestelling.

Fake patiënt met verborgen camera

Pano greep opnieuw naar de beproefde undercoverformule met fictieve patiënten en verborgen camera’s, een betwistbare journalistieke techniek waar de VRT een patent op lijkt te hebben. In de gefilmde consultatie blijft de betrokken rugchirurg volgens de reportage aan zijn bureau zitten en volgt vrijwel meteen een voorstel voor een ingreep met schroeven, zonder lichamelijk onderzoek.

Overgrote meerderheid werkt correct

Een tweede opinie bij rugchirurg Geert Mahieu van AZ Monica leidt tot een andere conclusie. Na klinisch onderzoek vindt Mahieu een operatie weinig zinvol. Tegelijk benadrukt hij dat het volgens hem om een minderheid van artsen gaat. “Ik steek er mijn hand voor in het vuur dat het overgrote merendeel van de artsen zo’n operatie alleen uitvoert omdat ze ervan overtuigd zijn dat die zinvol is”, zegt hij.

Twee betrokken ziekenhuizen reageren schriftelijk dat er geen aanwijzingen zijn voor systematisch onnodige operaties. Wel erkennen ze verschillen in indicatiestelling tussen artsen. Daarbij verwijzen ze naar artikel 144 van de Ziekenhuiswet, dat de diagnostische en therapeutische vrijheid van artsen beschermt.

Meer transparantie, geen heksenjacht

Ook Solidaris reageert met een oproep tot meer transparantie en multidisciplinaire samenwerking. Volgens het socialistisch ziekenfonds moeten volumes én resultaten van rugchirurgie beter in kaart komen. Daarbij denkt het ziekenfonds aan indicatoren zoals complicaties, heringrepen en patiëntgerapporteerde uitkomsten.

“Niet het aantal ingrepen, maar de meerwaarde voor de patiënt moet de norm zijn”, zegt dr. Bart Demyttenaere. Hij pleit voor publiek beschikbare kwaliteitsindicatoren en een gezamenlijke aanpak van zogenaamde outliers via audit en peer review.

Tegelijk waarschuwt Solidaris voor een heksenjacht op artsen of ziekenhuizen. Hoge aantallen ingrepen vormen niet automatisch een bewijs van slechte zorg, net zoals lage aantallen geen garantie zijn voor kwaliteit. Correcte interpretatie vraagt volgens de mutualiteit aandacht voor patiëntenprofielen en case-mix.

Lees ook : Rugchirurgen in het verweer na Pano: “Individuele verhalen vertekenen de realiteit”