“Als men zegt dat men enkel zware fraude viseert, dan moet dat ook ondubbelzinnig in de tekst staan. Nu zit er te veel ruis op de bedoeling van de wetgever.” Met die woorden vat advocaat Christophe Lemmens het debat samen dat al maanden aansleept rond de mogelijke opschorting van het Riziv-nummer in de Kaderwet van minister Frank Vandenbroucke.

Binnen enkele weken start in de Kamercommissie Gezondheid de bespreking van het voorontwerp. Een exacte datum is nog niet vastgelegd. Na verschillende overlegfases en meer dan 6.500 reacties in het kader van de evenredigheidstoets blijft één vraag centraal staan: hoe ruim is de draagwijdte van die opschorting precies? De minister stelt dat de maatregel uitsluitend bedoeld is voor zware fraude. Maar artsensyndicaten en juristen nemen er aanstoot aan dat de wettekst geen expliciete begrenzing voorziet.

Het syntheserapport van het Riziv over de evenredigheidstoets maakt duidelijk hoe breed die bezorgdheid leeft. In ongeveer 4.200 van de 6.500 reacties werd de opschorting van het Riziv-nummer expliciet als problematisch aangestipt. Daarmee behoort de maatregel tot de meest controversiële onderdelen van het voorontwerp.

In het rapport wordt de maatregel herhaaldelijk door artsen als disproportioneel omschreven. De uitbreiding van de handhavingsbevoegdheden, waaronder de opschorting van het Riziv-nummer, vormt daarmee één van de zeven hoofdthema’s die uit de analyse naar voren kwamen.

Wat zegt de minister?
Minister Vandenbroucke herhaalde in de Commissie Gezondheid dat de schorsing van het Riziv-nummer louter en alleen betrekking heeft op zware fraude. De procedure zou bovendien onafhankelijk verlopen. In eerdere communicatie werd gesproken over “intentioneel opzet” en “manifeste misbruiken” van de ziekteverzekering; zelfs het woord “gangsterisme” is gevallen. De politieke bedoeling is klaar en duidelijk, houdt hij vol. Het instrument is bedoeld voor uitzonderlijke gevallen waarin een administratieve geldboete niet volstaat.

Wat zegt de tekst?
De wettekst zelf koppelt de opschorting van het Riziv-nummer aan inbreuken op artikel 73bis, 1° tot en met 4° van de ZIV-wet, op voorwaarde dat de waarde van de betwiste verstrekkingen hoger ligt dan 35.000 euro. Op te merken valt evenwel dat artikel 73bis geen expliciete verwijzing maakt naar zware fraude of intentioneel bedrog. Het artikel bevat een brede omschrijving van inbreuken op de ziekteverzekeringswet. De financiële drempel van 35.000 euro zegt iets over de omvang van een dossier, maar niet over de intentie waarmee werd gehandeld.

Ook de memorie van toelichting beperkt het toepassingsgebied niet uitdrukkelijk. Er worden voorbeelden gegeven, onder meer het aanrekenen van niet-uitgevoerde prestaties, maar er wordt geen limitatieve afbakening geformuleerd. Volgens de Leuvense advocaat Christophe Lemmens (Dewallens & Partners) zit precies daar het probleem. “Wanneer de politieke communicatie een strikte beperking suggereert, moet die ook in de wettekst verankerd zijn, en dat is niet het geval.”

Lemmens verwijst naar artikel 77sexies van dezelfde ZIV-wet, waar bij schorsing van uitbetalingen expliciet wordt gesproken over “ernstige, nauwkeurige en met elkaar overeenstemmende aanwijzingen van bedrog”. Dat criterium is enger en duidelijker geformuleerd en biedt mogelijk een uitweg uit de aanslepende discussie, oppert hij.

Impact op de praktijk
De kritiek beperkt zich niet tot juridische analyse. Prof. Stan Politis van het VBS wijst al maanden op de concrete gevolgen van een opschorting. Zonder Riziv-nummer kan een zorgverlener binnen de verplichte ziekteverzekering niet factureren. Dat betekent in de praktijk een tijdelijke stillegging van de activiteit. Politis waarschuwt bovendien voor defensieve geneeskunde wanneer begrippen als overbodige of onnodig dure verstrekkingen niet scherp zijn afgebakend. Ook hij is niet gerustgesteld door de communicatie van de minister.

Oproep aan de Kamer
Ook het ASGB/Kartel blijft bij zijn standpunt dat de wettekst te ruim is geformuleerd. Volgens het syndicaat kan de huidige verwijzing naar artikel 73bis namelijk ook interpretatiekwesties of nomenclatuurfouten omvatten. Voor dergelijke fouten volstaat de administratieve geldboete. De opschorting van het Riziv-nummer is volgens het ASGB een zwaarder middel dat enkel en alleen bij intentionele fraude aan de orde mag zijn.

Omdat het kabinet op dit punt geen aanpassingen aan het voorontwerp van Kaderwet plant, richt het ASGB zich nu expliciet tot de leden van de Kamercommissie Gezondheid. Zij worden opgeroepen hun verantwoordelijkheid te nemen zodra het debat in de bevoegde commissie van start gaat.