De financiële situatie van de Belgische algemene ziekenhuizen stabiliseerde in 2024 na twee moeilijke jaren, maar blijft kwetsbaar volgens het nieuwe MAHA-rapport van Belfius. Artsen zien hun honorariagroei afgevlakt en de druk op kostencontrole en efficiëntie neemt nog toe.
In 2024 stegen de honoraria relatief sterk met (+8,3%) tot bijna 8 miljard euro, vooral door de honoraria-indexatie van 6,05%. Op basis van een enquête onder ziekenhuizen over de cijfers van het eerste halfjaar van 2025 verwacht Belfius een meer gematigde stijging van de honoraria (+3,4%) voor dit jaar, en dat door een vermindering van de indexering in 2025.
Dat betekent dat de inkomenskant voor artsen minder snel stijgt dan de kosten in het systeem — met mogelijke druk op onderhandelingsmodellen, dienstkosten en interne verdeelsleutels.
Binnen de diensten en diverse goederen (34,1% van de omzet) steeg de retrocessie van de artsenhonoraria met 7,9% in 2024 ten opzichte van 2023, in lijn met de algemene stijging van de honoraria. Ook de retrocessies stijgen dus weliswaar mee, maar worden in 2025 eveneens gematigder voorspeld (+3,8%).
Hoewel de ziekenhuissector tijdens de Covid-crisis kon rekenen op belangrijke financiële interventies van de overheid, worden de verschillende overheidsniveaus momenteel gedwongen om hun openbare financiën te saneren, stipt het MAHa-rapport de huidige context aan. “De gezondheidszorg, en hier in het bijzonder de ziekenhuizen, worden hierdoor potentieel rechtstreeks getroffen. De mogelijke besparingsmaatregelen (bijvoorbeeld met betrekking tot de honoraria, de farmaceutische producten of zelfs een mogelijke btw-verhoging) zullen de ziekenhuizen financieel ook indirect treffen. Deze onzekere context weegt nu al op de toekomstige investeringsprojecten.”
Voor artsen houdt dat ook in dat, omdat instellingen onder druk staan om kosten te reduceren, optimalisaties in zorgprocessen zich doorzet. Daarnaast probeert men het materiaalgebruik te beperken en honorariumgebonden activiteiten strakker te controleren. MAHA verwacht verder een toenemende impact van beleids- en financieringshervormingen op de klinische praktijk.
Farmaceutische producten: toenemend aandeel
De inkomsten uit farmaceutische producten stijgen al jaren rond 10% per jaar en vertegenwoordigen nu ruim 20% van de omzet. Deze groei volgt een vergelijkbaar ritme als dat van de aankoopkosten van geneesmiddelen Dit weerspiegelt de toegenomen rol van dure innovatieve therapieën (oncologie, immunotherapie, chronische pijnbehandelingen…). De evolutie heeft directe implicaties voor artsen: striktere budgetbewaking, complexere terugbetalingslogica en meer druk op rationeel voorschrijfbeleid.
De aankopen van de ziekenhuizen bedroegen 5,7 miljard euro in 2024 (26,2% van de omzet). een stijging van 4,8% ten opzichte van 2023. Het is evenwel belangrijk om het verschil te maken tussen de evolutie van de kosten van farmaceutische producten, die hun groeiritme van de afgelopen jaren voortzetten (+8,6% in 2024), en de evolutie van de energiekosten, die een daling van bijna 35% ondergingen.
> Ziekenhuizen operationeel wat sterker, maar financieel kwetsbaarder (MAHA-rapport)
