Aan Peter Degadt, woordvoerder van de expertgroep hervorming ziekenhuizen, enkele vragen om toelichting van het hervormingsplan. Een hervormingsplan dat in eerste instantie geld zal kosten en alleszins gespijsd moet worden. Daarbij denkt hij aan een Transitiefonds. De 112 en 1733 worden bij voorkeur samengevoegd in een nieuw agentschap om politieke problemen te vermijden.

Het plan stelt een verdeling in vier soorten instellingen voor, waaronder Regionale Algemene Ziekenhuizen (RAZ’s) en universitaire ziekenhuizen (UZ’s). Hoe zullen de voorgestelde hervormingen de structuur van algemene en universitaire ziekenhuizen veranderen?

Peter Degadt: "RAZ’s zullen te maken krijgen met strengere normen dan momenteel het geval is. Aan de grotere RAZ’s zullen selectief programma's voor complexe en zeldzame ziekten worden toegewezen. Dat op basis van de wetenschappelijke bevinding dat volume essentieel is voor kwaliteit. Belangrijk is dat niet alle RAZ's deze complexe programma's zullen mogen uitvoeren. Wel zullen sterke algemene ziekenhuizen die zich in sommige zaken (sub)specialiseren, even goed toegang krijgen tot deze programma's als een UZ. Tenminste: mits zij aan dezelfde voorwaarden voldoen."

Wat de herstructurering van onze overbelaste spoedhulp en de dag- en nachtpermanentie betreft: “De oplossing ligt hierin om dag-en-nachtzorg en Spoed te concentreren op een beperkter aantal sites. De grotere algemene ziekenhuizen zullen deze rol vervullen, waarbij hun sterkte ligt in de samenwerking van meerdere disciplines. Voor de acute zorg zullen huisartswachtposten beter moeten functioneren en bij voorkeur worden ingeplant op de site van de RAZ’s. Dat om  een preselectie te maken zodat minder acute gevallen niet langer de spoeddiensten overbelasten."

Degadt beklemtoont dat de 39 acute sites die vermeld worden in het rapport omdat ze die norm van 150 verantwoorde acute bedden niet zullen halen, zich zullen moeten omvormen en niet gesloten worden. Deze sites zullen dagklinieken en centra voor ambulante zorg worden. “Ambulante zorg (chirurgische en internistische behandelingen) omvat reeds bijna 70% van alle ziekenhuisopnames en is internationaal een stijgende trend”, argumenteert hij. Deze omgevormde centra kunnen een breed netwerk uitbouwen en draaiende houden onder de vleugels van de grotere regionale ziekenhuizen. Als dagklinieken kunnen ze zich richten op ambulante behandelingen zoals low-care dialyse, chemotherapie, immunotherapie, poliklinieken en medische beeldvorming. Het concept ziet er dus zo uit dat in een ambulant centrum de diagnose al is gesteld, terwijl in een RAZ de diagnose vaak nog moet worden gesteld.

De dagklinieken hebben ook het voordeel dat er geen 24-uurspermanentie nodig is, wat helpt bij het besparen op schaars verpleegkundig personeel en kosten.

Transitiefonds als steun

Om die structurele veranderingen mogelijk te maken, pleit het rapport voor een transitiefonds om de noodzakelijke aanpassingen en nieuwe gebouwen te financieren. De financiële efficiëntiewinsten die voortkomen uit de operatie (zoals vermijden van de dure nacht- en weekendpermanentie) zullen nodig zijn om de vergrijzingsgolf tegen de jaren 30 te financieren.

Wat met dringende zorg en triage?

De structuur van de dringende zorg zal worden aangepast door een aanbeveling om de diensten van 112 en 1733 samen te voegen onder een nieuw agentschap, mogelijk los van Binnenlandse Zaken en Volksgezondheid. In het verleden bleek die splitsing immers een politieke hindernis. Peter Degadt: “Het doel is dat, ongeacht welk nummer de beller gebruikt, hij of zij terechtkomt bij één permanente ploeg van medisch geschoolde triage-medewerkers (zoals paramedici of verpleegkundigen). Zo verloopt de triage onmiddellijk op medisch niveau.”

Schaadt meer concentratie de zorgnabijheid niet?

De reistijdnorm voor de bereikbaarheid van ziekenhuizen stelt het plan vast op vop een halfuur rijden. Deze norm is dus geobjectiveerd door een KCE-tool: gemeten op maandagmorgen in de spits en ongeacht de locatie. “Dat is van groot belang om politieke druk te vermijden, waarbij elke burgemeester zou bepleiten voor zijn eigen ziekenhuis”, legt Degadt uit. “Deze objectivering helpt ook de emotie rond benadeling richting te geven. Volgens de objectieve tool zou het probleem minder dramatisch zijn dan men vaak aanneemt.”

> Ziekenhuishervorming: beslissingstool om 132 sites te classificeren en 39 ziekenhuizen te transformeren

> Hervormingsplan voor vier soorten ziekenhuizen en hertimmering spoed

> Expertrapport politiek omgezet eind juni 2026

> Het volledige hervormingsplan vindt u hier.

> Een samenvatting kunt u hier lezen.