De door een expertengroep voorgestelde hervorming van het Belgische ziekenhuislandschap krijgt op enkele punten felle tegenstand van de Federatie van Medisch Specialisten (FMS). Vooral de mogelijke evolutie naar een werknemersstatuut voor artsen ligt erg gevoelig. Volgens de experten is dat een logische stap richting meer geïntegreerde en efficiënte zorg. Maar voor prof. Stan Politis (FMS) gaat het om een fundamentele bedreiging voor de organisatie van de geneeskunde.

Het voorstel komt uit een rapport van een door de overheid samengestelde expertencommissie binnen het kader van de Interministeriële Conferentie Volksgezondheid (IMC Health), die aanbevelingen formuleert voor de hervorming van het ziekenhuislandschap voor de periode 2026–2036. 

In hun visie op een meer geïntegreerd zorgmodel past ook een andere organisatie van het medisch beroep. Artsen kunnen, net zoals verpleegkundigen, meer in een werknemersstatuut functioneren binnen ziekenhuisstructuren.

De expertencommissie bestaat uit een mix van economen, beleidsmakers en zorgexperten, met een beperkte medische vertegenwoordiging. Onder de artsen bevinden zich onder meer spoedarts Jean Bernard Gillet, huisarts Bram Spinnewijn en hematoloog en voormalig VUB-rector Benjamin Van Camp. 

Volgens de commissie is die evolutie logisch. In een landschap waar ziekenhuizen groter worden, zorg geconcentreerd wordt en samenwerking centraler staat, is een uniforme aansturing noodzakelijk.

Logica van integratie en efficiëntie
De argumentatie van de experten sluit aan bij bredere hervormingsdoelstellingen. Een werknemersstatuut maakt het makkelijker om zorg te organiseren over disciplines heen, zorgpaden te stroomlijnen en middelen efficiënter in te zetten. Ook de interne governance van ziekenhuizen wordt er duidelijker door.

Het voorstel past bovendien in een model waarin ziekenhuizen evolueren naar grotere, duidelijk afgebakende zorgorganisaties met specifieke opdrachten. “Het hele plan vertrekt vanuit meer centralisatie en meer regie,” zegt Politis. “Dan is het logisch dat men ook naar het statuut van artsen kijkt.”

“Fundamentele systeemwijziging”
Maar precies daar ligt voor hem het probleem. “Dit raakt de kern van hoe onze zorg vandaag georganiseerd is. En toch wordt het voorgesteld alsof het evident is,” waarschuwt Politis. “Terwijl dit een fundamentele systeemwijziging is.”

De impact wordt onderschat, benadrukt hij. “Hoe artsen vandaag werken, bepaalt mee de organisatie van zorg, de verdeling van verantwoordelijkheid en uiteindelijk ook de kwaliteit.” Hij wijst erop dat het huidige systeem van zelfstandige artsen in de ziekenhuizen niet toevallig is gegroeid. “Het creëert betrokkenheid, flexibiliteit en onafhankelijkheid. Dat zijn sterktes die je niet zomaar kan vervangen.”

De discussie raakt aan een dieper spanningsveld binnen de hervorming. Aan de ene kant staat de logica van schaalvergroting, centralisatie en gestandaardiseerde zorg. Aan de andere kant staat de professionele autonomie van artsen. Volgens Politis dreigt dat evenwicht zoek te raken. “Je kan structuren hertekenen, maar zorg wordt nog altijd geleverd door mensen,” stelt hij. “Als je hun rol fundamenteel verandert, verandert het hele systeem mee.”

Geen ‘boots on the ground’
De FMS plaatst ook vraagtekens bij de samenstelling van de expertencommissie. Hoewel er enkele artsen in zetelen, ontbreekt volgens Politis een brede vertegenwoordiging van medische specialisten en wetenschappelijke verenigingen. “Er zijn wel artsen betrokken, maar geen vertegenwoordiging van de medische specialisten als groep. Geen ‘boots on the ground’ dus.”

Een bijkomende kritiek is dat de implicaties van het werknemersstatuut onvoldoende expliciet worden gemaakt. “Wat niet wordt verteld, is minstens even belangrijk als wat er wel in staat,” zegt Politis. “De gevolgen worden niet uitgewerkt.”

Nochtans raakt het debat aan fundamentele vragen over financiering, verantwoordelijkheid en de organisatie van medische activiteit. Voor Politis is dit geen randdiscussie. “Dit is geen technisch detail. Dit gaat over de fundamenten van ons zorgsysteem.”

“Dit kan je niet opleggen”
De hervorming is voorzien over tien jaar, met een gefaseerde invoering. Maar net dit soort gevoelige thema’s is bepalend voor het draagvlak. “Zonder betrokkenheid van het terrein lukt dit niet,” zegt Politis. “Hervormingen kan je niet opleggen.”

De hervorming van het ziekenhuislandschap wil inspelen op reële uitdagingen. Maar het voorstel om artsen richting een werknemersstatuut te duwen, legt een fundamenteel meningsverschil bloot. Zoals Politis het samenvat: “Als je de rol van artsen fundamenteel verandert, moet je dat debat open en grondig voeren.”

> Experts weerleggen kritiek FMS