Het is een zwak signaal dat zich ontwikkelt tot een aanhoudend achtergrondgeluid. Sinds Frank Vandenbroucke in juni jongstleden de kaderwet aankondigde, is er een emotionele kloof ontstaan tussen de minister en een deel van de medische wereld. Exclusieve getuigenis van “Anissa”, een huisarts die werkzaam is in de rand van Brussel en overweegt om de curatele te verlaten voor de esthetische geneeskunde.

Het gesprek vindt plaats in een café, ver van haar praktijk. Ze spreekt zacht, weegt haar woorden en dringt aan op haar anonimiteit. Laten we haar Anissa noemen (1). Als ze bang is om herkend te worden, is dat niet uit schaamte, maar uit angst voor “de gevolgen in mijn gemeente en mogelijke controles door het Riziv”. Anissa is een toegewijde huisarts, geliefd bij haar patiënten, maar ze is ten einde raad.

Wat is de oorzaak van haar woede en vooral van haar ontreddering? De hervorming van minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke. “Die man lijkt geen warm gevoel te hebben voor artsen”, zegt ze meteen met een strenge blik. In zijn beleidsnota 2026 benadrukt de minister echter de noodzaak om de duurzaamheid van het systeem te waarborgen en de toegankelijkheid van de zorg te verbeteren, waarbij hij zich in de eerste plaats richt op extra honoraria en bepaalde tariefafwijkingen. Een standpunt dat de huisarts in principe niet betwist, maar dat volgens haar geen verband houdt met haar dagelijkse praktijk. “Ik begrijp zijn aanpak niet. Zijn ouders waren arts, zijn broers en zussen ook, nietwaar? Hij is opgegroeid in deze omgeving, hij zou de mentale belasting en de opoffering moeten begrijpen. In plaats daarvan probeert hij ons beroep methodisch te devalueren.”

De verleiding om te vluchten
Anissa behoort tot die groep artsen voor wie roeping niet langer voldoende is om de hiaten in het systeem op te vullen. Haar plan is radicaal: de huisartsgeneeskunde opgeven en zich toeleggen op esthetische geneeskunde.

Ze is niet de enige die deze keuze overweegt, als een gouden uitweg uit de beperkingen van het Riziv. Hoewel er op dit moment geen officiële statistieken zijn die een golf van omscholingen naar de esthetische geneeskunde documenteren, maken verschillende vakbonden en beroepsverenigingen melding van een groeiend onbehagen sinds de aankondiging van de hervorming.

“Ik wil weg. We worden niet meer voldoende gewaardeerd voor wat we dagelijks op ons nemen”, legt ze uit. "Als ik de loterij win, is het simpel: ik stop onmiddellijk met mijn beroep. Het is vreselijk om te zeggen, maar de vlam dooft. Ik ben actief op zoek naar een opleiding in esthetische geneeskunde. Daar is de relatie tenminste duidelijk, zonder dat administratieve zwaard van Damocles boven je hoofd."

Deze mening staat niet op zichzelf. Sinds de aankondiging van de hervorming komt ze steeds vaker terug in informele gesprekken met artsen. Maar onder huisartsen blijft ze zeldzaam. Bij een koele analyse van de teksten blijkt dat zij relatief weinig last hebben van de meest dwingende maatregelen van de kaderwet, die vooral gericht zijn op extra honoraria. Maar de reactie in de praktijk is niet puur boekhoudkundig, maar emotioneel.

Het rationele tegenover het emotionele
Wanneer we proberen de situatie objectief te bekijken (of advocaat van de duivel te spelen, al naargelang), komt er een bitter antwoord. Het gevoel van onrechtvaardigheid gaat verder dan het wettelijke kader. "Het maakt niet uit dat de tekst ons in theorie ontziet. Het kwaad is al geschied. Het is de geest van de wet die giftig is“, antwoordt ze. ”Er wordt gesproken over het bestrijden van misbruik, we worden gecontroleerd op de voorschriften, we worden bedreigd met sancties, terwijl de echte schandalen elders liggen."

Het debat over de mutualiteiten, dat momenteel zeer levendig is, irriteert de huisarts bijzonder. “Kijk naar de mutualiteiten! Ze zitten op een schat aan geld, hun leidinggevenden verdienen astronomische salarissen, en wij, de zorgverleners, worden onder druk gezet? De nomenclatuur verandert niet, maar de eisen nemen explosief toe.”

Deze perceptie van “twee maten, twee gewichten” voedt een klimaat van wantrouwen. Anissa geeft toe dat ze zich in de gaten gehouden voelt, bijna achtervolgd. “Ik ben bang om van richting te veranderen, ik ben bang om fouten te maken, maar ik ben vooral bang om te blijven en gestraft te worden voor een verkeerd geplaatste komma”, vertrouwt ze ons toe. Ze betreurt ook het schrijnende gebrek aan samenhang binnen het beroep: "Er is geen solidariteit in België. Iedereen kijkt naar zijn eigen bord en is verlamd door de angst om te bewegen."

Gebroken communicatie en gevaar voor retentie
Hoewel Frank Vandenbroucke de politieke verantwoordelijkheid draagt voor zijn hervormingen, lijkt hij ook de prijs te betalen voor een communicatie die door de achterban als hard en zelfs minachtend wordt beschouwd. De stijl van de socialistische minister, die vaak met de vinger wordt nagewezen, heeft een vruchtbare bodem gecreëerd voor desinformatie.

“We weten niet meer wat waar is en wat niet, maar we verwachten altijd het ergste”, geeft Anissa toe, die erkent dat de sociale media, waar angstige analyses en geruchten de ronde doen, haar angsten hebben versterkt. Maar het resultaat is er: de ontevredenheid is een feit.

Afgezien van het individuele geval van Anissa, rijst de vraag hoe het zit met het behoud van zorgpersoneel. België kampt met een tekort aan medisch personeel. Als degenen die er nog zijn de handdoek in de ring gooien, moreel uitgeput, niet door de werkdruk, maar door het politieke klimaat, zou de situatie onhoudbaar kunnen worden.

De alarmsignalen stapelen zich echter op: de staking van 7 juli jongstleden als reactie op de Kaderwet, of de bliksemsnelle doorbraak van de BUG in de media. Het is moeilijk te zeggen of Anissa de overstap van de algemene geneeskunde naar de esthetische geneeskunde zal maken. In afwachting daarvan hebben anderen deze stap al gezet, volgens verschillende getuigenissen.

1. De redactie kent haar identiteit en heeft haar status als actieve huisarts kunnen verifiëren. Haar anonimiteit wordt op haar verzoek gewaarborgd.