Eén op drie huisartsen rekent vandaag al een verzuimvergoeding aan wanneer patiënten herhaaldelijk niet op afspraak verschijnen. Daarnaast overweegt bijna de helft om ermee te starten, terwijl ongeveer één op vijf zegt geen vergoeding te vragen en dat voorlopig ook niet van plan is. Dat valt af te leiden uit een bevraging van FEDAC over hoe huisartsen omgaan met no-shows in de praktijk.

Wanneer patiënten niet opdagen, gaat kostbare consultatietijd verloren en kunnen andere patiënten niet geholpen worden. No-shows blijven dan ook een herkenbaar en hardnekkig probleem in de huisartsenpraktijk. 

Uit de bevraging, waaraan 172 artsen deelnamen, blijkt dat 33% van de respondenten vandaag al een vergoeding bij gemiste afspraken aanrekent wanneer patiënten herhaaldelijk niet op consultatie verschijnen. Daarnaast geeft 47% van de huisartsen aan dat ze dit momenteel nog niet doen, maar het wel overwegen om ermee te starten. 21% zegt dat ze geen verzuimvergoeding vragen en voorlopig ook niet van plan zijn dat te doen.

De cijfers wijzen dus op een duidelijke tendens: hoewel het systeem nog niet overal ingeburgerd is, staat een ruime meerderheid van de artsen open voor het principe. Slechts ongeveer één op vijf verwerpt het idee volledig.

Ook over de hoogte van een mogelijke no-showvergoeding werd gepeild. De meeste huisartsen vinden een bedrag tussen 10 en 20 euro het meest correct. Een tweede belangrijke groep situeert een redelijke vergoeding tussen 20 en 30 euro. Slechts een kleine minderheid kiest voor minder dan 10 euro of voor een andere aanpak. De bedragen die vandaag in praktijken worden aangerekend sluiten daar grotendeels bij aan en liggen meestal tussen 10 en 25 euro.

Praktische vragen over regels en inning

Uit de bijkomende opmerkingen blijkt dat veel huisartsen niet zozeer moeite hebben met het principe van een vergoeding bij een niet nagekomen afspraak, maar vooral met de praktische uitvoering. Verschillende respondenten geven aan dat zij liever niet individueel moeten beslissen over bedrag, aanpak of handhaving van een dergelijke maatregel.

Er klinkt dan ook een duidelijke vraag naar een breder gedragen kader, zodat praktijken zich kunnen baseren op duidelijke richtlijnen en afspraken. “Veel collega’s staan open voor het principe, maar wachten op meer duidelijkheid. Niemand wil alleen beslissen over bedragen of procedures. Er is duidelijk nood aan een meer uniforme aanpak,” zegt dr. Jos Vanhoof.

Daarnaast leeft er onzekerheid over de juridische en administratieve aspecten. Zo zijn er vragen over de legaliteit van een vergoeding bij gemiste afspraken, de boekhoudkundige verwerking en vooral de praktische inning ervan. Vooral dat laatste blijkt een belangrijke drempel. Verschillende artsen signaleren dat patiënten de vergoeding niet altijd betalen. In sommige gevallen weegt de administratieve opvolging zelfs zwaarder door dan de vergoeding uiteindelijk oplevert.

Sensibilisering belangrijker dan inkomsten

De reacties tonen ook dat praktijken vandaag uiteenlopende systemen hanteren om met no-shows om te gaan. Vaak wordt gewerkt met een stapsgewijs model: eerst een mondelinge of schriftelijke waarschuwing, daarna een vergoeding. Bij herhaald verzuim kan uiteindelijk zelfs het stopzetten van de therapeutische relatie volgen.

Opvallend is dat huisartsen benadrukken dat het hen niet om financieel gewin gaat. “Het gaat ons niet om het geld. Het is vooral een manier om patiënten duidelijk te maken dat een gemiste afspraak gevolgen heeft. Die consultatietijd had ook voor een andere patiënt kunnen dienen,” aldus Jos Vanhoof.

Voor veel artsen heeft zo’n vergoeding dan ook vooral een sensibiliserende functie. Door een concrete consequentie te koppelen aan een gemiste afspraak hopen zij patiënten bewuster te maken van de impact van no-shows op de organisatie van de zorg en de toegankelijkheid van consultaties.

Blokkeren, beperken of telefonisch plannen

Niet alle praktijken kiezen voor een financiële aanpak. Sommige huisartsen blokkeren online afspraken voor patiënten die herhaaldelijk niet opdagen, beperken nieuwe boekingen via het secretariaat of vragen patiënten om voortaan telefonisch afspraken te maken. In uitzonderlijke gevallen wordt zelfs beslist om patiënten die systematisch afspraken missen niet langer in de praktijk te ontvangen. Enkele artsen geven aan dat een duidelijke en consequente houding zonder financiële vergoeding voor hen beter werkt.

De algemene teneur van de poll is duidelijk: huisartsen ervaren no-shows als een reëel en terugkerend probleem, maar missen vandaag een breed gedragen en praktisch hanteerbaar kader om er uniform mee om te gaan. De roep om duidelijke richtlijnen, ondersteuning en consensus binnen de sector klinkt dan ook luid.