Dr. Jos Vanhoof pleit voor een radicaal nieuw model in de eerstelijnszorg: de zorgkiosk. Zijn voorstel, gepresenteerd tijdens de Love Tomorrow Summit in Boom, wil de huisarts opnieuw centraal plaatsen in een systeem dat volgens hem kraakt onder de druk van vergrijzing, taakverschuiving en organisatorische versnippering.

Vanhoof vertrekt van de vaststelling dat de klassieke huisartsenpraktijk onvoldoende is uitgerust om de toekomstige zorgvraag op te vangen. “Huisartsen werken niet langer met een vrij spreekuur, maar op afspraak. De vergrijzende bevolking vraagt complexere zorg, jonge artsen zoeken meer balans, en oudere artsen stoppen eerder,” zegt hij. 

Ondertussen verschuiven kerntaken naar apothekers en verpleegkundigen, waardoor de huisarts zijn greep op de zorg verliest. “Onze kerntaken, preventie, acute en chronische zorg, levenseindebegeleiding, worden uitgehold.”

Onder regie van de huisarts

De zorgkiosk moet daarin verandering brengen. Het gaat om een fysiek zorgpunt waarin een multidisciplinair team, van diëtisten tot psychologen, werkt onder de regie van een huisarts. “De zorgkiosk is een antwoord dat generiek toepasbaar is, ongeacht of je solo werkt of in een groepspraktijk,” aldus Vanhoof. 

Het model voorziet in preventie, vroegdetectie, thuishospitalisatie en chronisch zorgbeheer, op basis van vaste protocollen en kwaliteitsnormen. Hij verwijst naar buitenlandse voorbeelden zoals Gesundes Kinzigtal in Duitsland en Hoivatilat in Finland. “Die modellen hebben bewezen dat je met sterke samenwerking kwaliteitsvolle en toegankelijke zorg kunt bieden die ook nog eens bespringen oplevert.”

Volgens deze buitenlandse modellen levert het systeem een besparing op van gemiddeld 164 euro per burger. Voor België zou dat neerkomen op ruim 1,8 miljard euro per jaar. “Dit is geen utopie. Het werkt elders al.” Elke eerstelijnszone zou volgens hem zo’n kiosk moeten tellen, gedragen door minimaal tien huisartsen. “Het is de enige manier waarop we als artsen onze centrale rol kunnen behouden in een steeds complexer wordend landschap.”

Een coöperatief model met slagkracht

Vanhoof pleit ervoor dat huisartsen zich coöperatief organiseren, naast de klassieke syndicale structuren. Samen met Stijn Geysenbergh, Michel Creemers en Elodie Brunel lanceerde hij in mei de Federale Artsen Coöperatieve (FEDAC). Hun doel is om binnen twee jaar minstens 500 huisartsen te verenigen rond waarden zoals professionele autonomie, kwalitatieve zorg en ethisch ondernemerschap. 

“We willen maximaal syndicaal blijven wegen op het beleid, maar zijn er ons ook van bewust dat we financiële armslag moeten creëren om onze artsen beter te ondersteunen op het terrein. Dat moet gebeuren zonder de directieven van een ‘arts-onvriendelijke’ overheid, binnen een nieuw economisch model in eigen beheer: een federale artsencoöperatie. Die moet artsen niet alleen autonomie geven, maar ook praktische instrumenten aanreiken om samen duurzame en kwaliteitsvolle zorg te organiseren en hun kerntaken te vrijwaren.”

Patiëntvertrouwen als hefboom 

“Elke crisis biedt nieuwe kansen en is een voedingsbodem voor creativiteit en inventiviteit. Het is nu aan ons als beroepsgroep om met een duidelijke langetermijnstrategie naar buiten te komen,” aldus Vanhoof. “In tegenstelling tot de overheid en de mutualiteiten, die elke kans aangrijpen om ons imago te schaden, respecteren patiënten ons als hun arts. Zij volgen onze voorstellen tot behandeling en verwijzingen. Die verbondenheid onderscheidt ons van alle andere zorgactoren.”

FEDAC is in oprichting: statuten worden opgesteld, kandidaat-coöperanten kunnen zich in augustus engageren en de formele oprichting is gepland voor medio september. Twee webinars in juni wezen uit dat het idee aanslaat. Honderden artsen schreven zich in voor meer uitleg over de noodzaak van een federale coöperatieve en het achterliggende economisch model. Intussen ondersteunt FEDAC huisartsen met transparantiecodes, een bevraging en een nieuwe webinar gepland in september. Er wordt ook gewerkt aan een vaccinatiecampagne voor het najaar. 

Internationale exposure

Vanhoof kijkt tevreden terug op zijn deelname aan de Love Tomorrow Summit, het innovatieforum van Tomorrowland. Zijn presentatie van de zorgkiosk bracht hem in contact met internationale spelers. Guy Spigelman van Amazon Web Services toonde interesse, net als Roel Naessens van dataplatform Inrupt en ondernemer Steven Bartlett. “Je krijgt hier internationale exposure voor je ideeën over zorg,” aldus Vanhoof. “Ik kom volgend jaar zeker terug.”

Lees ook: Huisartsen willen opnieuw de regie in handen nemen met nieuwe artsencoöperatie FEDAC