Moeten artsen binnenkort zelf bewijzen dat hun consultaties noodzakelijk waren? Uit notulen van een RIZIV-vergadering blijkt dat de inspectiedienst nadenkt over een omkering van de bewijslast en controles waarbij het aantal prestaties wordt afgetoetst aan een theoretische consultatieduur. Het Vlaams Artsensyndicaat waarschuwt voor langere wachttijden en een dalende zorgcapaciteit.

Een nationaal controleonderzoek naar nacht- en weekendsupplementen bij huisartsen heeft een opmerkelijke inkijk gegeven in de denkoefeningen binnen de Dienst voor Geneeskundige Evaluatie en Controle (DGEC) van het RIZIV. 

Medi-Sfeer en De Specialist konden de notulen van de vergadering van het Comité DGEC van 20 februari inkijken. Die tonen hoe de inspectiedienst nadenkt over nieuwe controlemethodes voor huisartsen en andere zorgverleners, waaronder een mogelijke omkering van de bewijslast en controles op basis van consultatieduur.

Wanneer factureert een arts "te veel"?

De discussie ontstond tijdens de bespreking van een onderzoek naar de aanrekening van nachttoeslagen door huisartsen. De inspectiedienst wees daarbij op de grote hoeveelheid tijd die nodig is om individuele prestaties te controleren. Verhoren van patiënten, analyse van dossiers en het verzamelen van bewijs vragen veel mankracht. Bovendien werkt niet elke patiënt mee aan een onderzoek.

DGEC-directeur-generaal Philip Tavernier schoof daarom een piste naar voren die het huidige controlesysteem fundamenteel zou veranderen. "Binnen het actieplan handhaving is één van de voorgestelde acties om de bewijslast om te keren." Volgens Tavernier vraagt de huidige aanpak bijzonder veel tijd en middelen. "Dat is voor de DGEC enorm veel werk om prestatie per prestatie na te kijken en aan te tonen dat dat ofwel niet uitgevoerd ofwel niet conform is."

Daarom wordt onderzocht of zorgverleners die boven een bepaalde grens uitkomen zelf zouden moeten aantonen dat hun prestaties correct werden aangerekend en medisch noodzakelijk waren. "Wij willen eigenlijk een limiet bepalen. Als zorgverleners meer aanrekenen, moeten zij kunnen aantonen dat de prestatie correct aangerekend werd en nodig was. Dat gaat ons werk als inspecteurs enorm vergemakkelijken."

Voor artsensyndicaten komen deze denkoefeningen niet uit de lucht vallen. Het Vlaams Artsensyndicaat en het ASGB/Kartel waarschuwden eerder al dat het Actieplan Handhaving de deur opent naar drempelbedragen en aanrekenplafonds voor alle artsen, inclusief artsen-specialisten. De notulen tonen nu hoe binnen de DGEC wordt nagedacht over concrete instrumenten om dergelijke grenzen te controleren en af te dwingen.

Controle zonder dossier?

Tijdens dezelfde vergadering kwam nog een tweede piste aan bod. Arts-inspecteur Mia Slabbaert koppelde controles rechtstreeks aan de duur van consultaties. "Dat is net de reden waarom we graag een gemiddelde minimale tijdsduur bij consultatie bij de huisarts willen."

Slabbaert formuleerde het bijzonder expliciet. "Aantal uren per dag overschreden? Dan kunnen we zeggen dat alles wat erboven zit, we ten laste kunnen leggen en we niet eens meer in zijn dossiers moeten kijken."

Ze benadrukte wel dat individuele consultaties uiteraard kunnen verschillen in duur. "Als je dan eens een consultatie hebt die maar vijf minuten duurt, die zal dan wel gecompenseerd worden door een consultatie die 25 minuten duurt. Maar bij iedere patiënt maar een consultatie die twee minuten duurt? Dat kan niet."

Ook arts-inspecteur Inne Akkermans zag voordelen in zo'n systeem. "We hadden dit onderzoek dan ook niet moeten doen. Als we een drempel zouden hebben, dan was het heel duidelijk dat die eerste arts erboven zat."

De inhoud van de notulen lokte meteen reacties uit bij dr. Jos Vanhoof, voorzitter van het Vlaams Artsensyndicaat. "De Dienst Geneeskundige Evaluatie en Controle kondigt expliciet aan dat binnen het actieplan handhaving wordt gedacht aan een omkering van de bewijslast. Daarbij zou een zorgverlener die boven een bepaalde drempel factureert zelf moeten aantonen dat de prestaties correct werden uitgevoerd en medisch noodzakelijk waren."

Ook het idee van een minimale consultatieduur vindt hij zorgwekkend. "De DGEC pleit voor een gemiddelde minimale tijdsduur per consultatie. Wanneer een huisarts volgens de DGEC meer prestaties zou leveren dan binnen een theoretisch aantal werkuren mogelijk is, zou dit als bewijs kunnen dienen voor niet-conforme prestaties, zonder individuele dossiercontrole."

Twintig minuten per patiënt?

Vanhoof trekt daarbij een parallel met het debat over de Relative Value Units (RVU's), een nieuw systeem binnen de hervorming van de nomenclatuur dat medische prestaties wil waarderen op basis van tijd, complexiteit en risico. Voor een standaardconsultatie wordt daarbij uitgegaan van een referentieduur van twintig minuten.

Vanhoof verwijst daarmee naar een discussie die verder reikt dan de huisartsgeneeskunde. De RVU-hervorming moet uiteindelijk de volledige nomenclatuur hertekenen, ook die van artsen-specialisten. Daardoor zou de vraag kunnen rijzen of theoretische tijdsnormen in de toekomst niet alleen zullen dienen om prestaties te waarderen, maar ook om afwijkende facturatieprofielen op te sporen.

Eind vorig jaar waarschuwde hij al voor de gevolgen daarvan. Een minimale consultatieduur van twintig minuten leidt volgens hem onvermijdelijk tot minder consultaties per dag, minder flexibiliteit en een lagere zorgcapaciteit. Daarom pleit hij voor een systeem waarbij een consultatie meetelt vanaf de eerste minuut tot maximaal twintig minuten, zonder verplichte minimumduur.

In de uitspraken van de DGEC ziet Vanhoof dezelfde logica terugkeren. "Dit betekent nu al een voorafname op de tijdsduur van de RVU, zijnde een minimumduur van twintig minuten, daar waar wij altijd gepleit hebben voor een maximumduur."

NHS aan de horizon?

Vanhoof ziet hierin meer dan een nieuwe manier van controleren. "Dit betekent een plafond op de prestaties per dag. Dit betekent nog langere wachttijden voor de patiënt. Dit betekent verhoogde kans op zorginfarcten." Hij vreest bovendien dat hiermee het huidige financieringsmodel onder druk komt te staan. 

"Dit betekent vooral een volledige uitholling van de prestatiegeneeskunde en een opschuiven naar het 'succesvolle' Beveridge NHS-model." De kwalificatie "succesvol" is uiteraard ironisch bedoeld. De NHS kampt al jaren met lange wachtlijsten, personeelstekorten en een moeilijke toegang tot specialistische zorg.

De notulen, die wij eerder publiceerden maar op vraag van het RIZIV moesten verwijderen, bevatten voorlopig niet meer dan denkpistes. Toch laten ze weinig ruimte voor twijfel over de richting die de DGEC uit wil: minder individuele dossiercontrole en meer controles op basis van statistische drempels, consultatieduur en afwijkende profielen.

> Lees ook: Moet elke consultatie 20 minuten duren? Jos Vanhoof pleit voor realisme in de huisartsennomenclatuur