De hervorming van de nomenclatuur voor consultaties en aanverwante verstrekkingen (ACA) dreigt te ontsporen nog vóór ze echt van start gaat, waarschuwt BVAS. Zonder financiële simulatie, zonder duidelijke waarde van de RVU en zonder helder onderscheid tussen kosten en honoraria blijft de hervorming volgens het artsensyndicaat een sprong in het duister. Ook het Kartel (ASGB) benadrukt dat de hervorming pas geloofwaardig wordt na grondige doorrekening in de volgende fase.

Het eindverslag komt uit de werkgroep ACA van de Nationale Commissie Artsen-Ziekenfondsen (NCAZ), met vertegenwoordigers van artsensyndicaten en ziekenfondsen en aangevuld met experten en observatoren. Het gaat dus om een tekst die uit een langdurig overlegtraject is gegroeid.

Sinds eind 2022 werkte de werkgroep aan een nieuwe structuur voor consultaties, toezicht en aanverwante prestaties. Het resultaat is een voorstel dat op hoofdlijnen gedragen wordt, maar waarin duidelijke spanningen en open vragen blijven bestaan. Dat spanningsveld weerspiegelt ook de uiteenlopende belangen binnen het medische landschap.

Centraal staat de invoering van relative value units (RVU). Elke prestatie krijgt een relatieve waarde op basis van tijd, risico en complexiteit, met een standaardconsultatie van twintig minuten als referentiepunt. Het model gaat verder dan de klassieke consultatie en omvat ook multidisciplinair overleg, zorgtrajecten, preventiebilans en verslaggeving. Daarmee wil men de nomenclatuur beter laten aansluiten bij de zorgpraktijk en bij de evolutie naar meer geïntegreerde zorg.

De hervorming moet bovendien binnen een gesloten budget gebeuren. Dat betekent dat nieuwe accenten gefinancierd worden via een herverdeling van bestaande middelen, wat de gevoeligheid van het dossier meteen verklaart.

BVAS: simulaties ontbreken

Voor BVAS ligt het grootste probleem bij het ontbreken van een financiële simulatie. Zonder zicht op de impact per discipline blijft het volgens het syndicaat onmogelijk om de hervorming correct te beoordelen. “Zonder simulatie weet niemand wie wint en wie verliest. Dan hervorm je in feite blind”, zegt BVAS-voorzitter Patrick Emonts. 

Ook het ontbreken van een duidelijke waarde voor één RVU weegt zwaar. “Je kan geen nieuw model invoeren zonder te zeggen wat een eenheid precies waard is. Dan bouw je op drijfzand”, zegt Emonts. Daarnaast hekelt BVAS het feit dat kosten en honoraria niet van elkaar worden gescheiden. “Als je kosten en honoraria blijft vermengen, creëer je een model dat niemand nog echt kan doorgronden. Dat is noch transparant, noch stabiel.”

Volgens BVAS dreigt dit te leiden tot prestaties die niet kostendekkend zijn en tot onduidelijkheid over afdrachten in ziekenhuizen. Dat maakt volgens het syndicaat de implementatie bijzonder risicovol.

ASGB: nood aan onderbouw

Het Kartel, waarin onder meer ASGB vertegenwoordigd is, onderschrijft de principes van het ACA-rapport en ziet het als een logisch vervolg op eerdere discussies. Tegelijk klinkt er ook duidelijke ongerustheid over de praktische uitwerking. De ACA-prestaties vertegenwoordigen ongeveer 35 procent van de artsenhonoraria en vormen daarmee een cruciaal onderdeel van het systeem. Volgens het Kartel ligt hier een kans om ongerechtvaardigde verschillen tussen disciplines aan te pakken.

Maar de methodiek roept ook vragen op. Zo blijft het volgens het Kartel bijzonder moeilijk om het kostendeel van prestaties correct te bepalen. “We zijn tot de conclusie gekomen dat het kostendeel van raadplegingen eigenlijk niet te bepalen valt”, zegt Thomas Gevaert.

Daarmee raakt het debat aan een gevoelige kwestie: de opsplitsing tussen intellectueel honorarium en kosten. Volgens Gevaert dreigt die ingreep het systeem fundamenteel te verstoren. “De opsplitsing van honoraria is une fausse bonne idée. Ze past niet in een systeem waar de meeste artsen als zelfstandige werken.” De volgende fase, met berekeningen en simulaties, wordt dan ook essentieel om te vermijden dat de hervorming onbedoelde effecten krijgt.

Het Kartel wijst op enkele aandachtspunten: passende zorg moet centraal staan, met correcte vergoedingen voor permanentie, beschikbaarheid en multidisciplinair overleg, en met aandacht voor kwetsbare patiënten.

Meer prestaties binnen zelfde budget

De uitbreiding van het aantal prestaties roept bij beide syndicaten vragen op. Nieuwe elementen zoals preventiebilans en zorgtrajecten zijn inhoudelijk verdedigbaar, maar botsen op de realiteit van een gesloten budget. “Je kan niet tegelijk het pakket uitbreiden en zeggen dat het budget hetzelfde blijft. Dat klopt gewoon niet”, zegt Emonts.

Dat betekent dat er verschuivingen zullen plaatsvinden binnen de bestaande middelen. Zonder simulaties blijft onduidelijk hoe die herverdeling zal uitvallen. BVAS waarschuwt voor een mogelijke daling van de waarde van prestaties. Het Kartel benadrukt dat de globale samenhang moet kloppen en dat alle puzzelstukken op elkaar moeten aansluiten.

“The proof of the pudding…”

Beide syndicaten erkennen dat de ACA-hervorming een belangrijke stap kan zijn richting een meer coherent systeem. Tegelijk bevindt het voorstel zich nog duidelijk in een overgangsfase. Voor BVAS ligt de nadruk op duidelijke financiële en structurele keuzes. Het Kartel focust op verdere uitwerking en validatie.

Binnen het Kartel sluit ook de GBO zich daarbij aan. De Franstalige huisartsenorganisatie spreekt van een “verleidelijke maar risicovolle” hervorming en wijst erop dat het echte oordeel pas volgt bij de uitvoering: “the proof of the pudding is in the eating”. Het geheel moet aannemelijk blijven,” luidt het, “en de puzzel moet nog worden gelegd.”

> Ontdek het rapport

Lees ook : Moet elke consultatie 20 minuten duren? Jos Vanhoof pleit voor realisme in de huisartsennomenclatuur