Het grootschalig fraudedossier in een zorginstelling in Charleroi toont een weinig belicht, maar bijzonder verontrustend aspect van zorgfraude: artsen en verpleegkundigen van wie het Riziv-nummer werd gebruikt om prestaties aan te rekenen die nooit werden geleverd, zonder dat zij daarvan op de hoogte waren. In de Kamer leidde dat tot scherpe vragen over hoe zorgverleners beter beschermd kunnen worden tegen dit soort misbruik.

Het dossier rond woonzorgcentrum Les Cygnes de l’Étang, goed voor naar schatting 5 miljoen euro aan fraude, treft niet alleen kwetsbare patiënten, maar ook de zorgverleners zelf. Volgens N-VA-Kamerlid Kathleen Depoorter werden artsen en verpleegkundigen ingezet in een constructie waarbij hun identiteit systematisch werd misbruikt.

Zorgverstrekkers zouden vaak slechts kort in de instelling hebben gewerkt, zonder zicht op wat er nadien met hun gegevens gebeurde. Intussen werden prestaties op hun naam gefactureerd die nooit werden uitgevoerd. “Hun naam en hun nummer werden gebruikt zonder dat ze het wisten,” stelde Depoorter. “Ze zijn zelf slachtoffer van een criminele organisatie.”

Depoorter: systeemfouten aanpakken
Volgens Depoorter gaat het hier niet alleen om fraude, maar om een structurele zwakte in het systeem. Zorgverleners hebben vandaag onvoldoende zicht op hoe hun Riziv-nummer wordt gebruikt. “Het afpakken van Riziv-nummers had hier geen gram geholpen,” stelde ze. “Deze zorgverstrekkers wisten niet eens dat hun nummer werd gebruikt.”

Ze pleit daarom voor bijkomende maatregelen die de systeemfouten aanpakken. Concreet wil ze dat zorgverleners sneller op de hoogte worden gebracht wanneer hun gegevens worden gebruikt, zodat misbruik sneller kan worden opgespoord. Ook moeten volgens haar mechanismen worden versterkt die voorkomen dat frauduleuze structuren zich telkens opnieuw kunnen organiseren via nieuwe vennootschappen.

Georganiseerde fraude onder de radar
De fraude zou zijn opgezet via een reeks vennootschappen die telkens werden leeggehaald en failliet verklaard zodra ze onder druk kwamen te staan. Daarna startte dezelfde spilfiguur eenvoudigweg opnieuw met een nieuwe structuur. Door die werkwijze kon de praktijk jarenlang doorgaan, ondanks het toezicht van het RIZIV, de ziekenfondsen en justitie. De vraag hoeveel van de 5 miljoen euro nog kan worden gerecupereerd, blijft voorlopig onbeantwoord.

Minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke veroordeelde de feiten scherp en plaatste ze in een bredere context. “Fraude in de zorg is absoluut onaanvaardbaar, omdat ze de solidariteit kapotmaakt, de sociale zekerheid ondermijnt en vooral het vertrouwen ondermijnt in de talloze artsen en verpleegkundigen die elke dag hun uiterste best doen voor hun patiënten,” stelde hij.

Hij verwees naar het federale actieplan tegen zorgfraude, dat inmiddels volledig is uitgewerkt en goedgekeurd. Dat plan zet onder meer in op meer transparantie: patiënten én zorgverleners moeten sneller kunnen zien wanneer prestaties in hun naam worden aangerekend.

In het verlengde van het actieplan
Daarnaast wil de minister strenger optreden tegen hardnekkige fraudeurs. “Van mensen die steeds opnieuw beginnen met fraude moeten we de RIZIV-nummers gewoon afpakken,” klonk het. Hij voegde eraan toe dat bijkomende voorstellen, zoals die van Depoorter, in het verlengde liggen van dat actieplan.

Het debat maakt duidelijk dat de strijd tegen zorgfraude wordt opgevoerd, maar legt tegelijk een bijkomende vraag bloot: hoe kunnen zorgverleners beter beschermd worden tegen identiteitsmisbruik binnen het systeem?