Moet een huisarts nog aan huis komen wanneer een patiënt zich ook naar de praktijk of wachtpost kan verplaatsen? Huisarts Arnout Van den Kieboom vindt van niet. In een scherp pleidooi vraagt hij om huisbezoeken opnieuw te beperken tot patiënten die er medisch echt nood aan hebben.

Een huisbezoek wordt nog te vaak gezien als “een consultatie met een autoritje erbij”, terwijl het in werkelijkheid een grote impact heeft op de beschikbare zorgcapaciteit. Vooral tijdens wachtdiensten loopt de frustratie op. Dr. Van den Kieboom beschrijft situaties waarbij artsen ’s nachts uitrukken voor klachten die al dagen bestaan of voor patiënten die aangeven geen vervoer te hebben, terwijl dat achteraf toch mogelijk blijkt.

“Voor de patiënt lijkt een huisbezoek een kleine vraag, maar voor de arts betekent het vaak drie kwartier tot een uur tijdverlies”, schrijft hij. “In diezelfde tijd hadden op de wachtpost meerdere patiënten geholpen kunnen worden.” Dat tijdsverlies weegt zwaar door in een systeem waar praktijken overvol zitten en wachttijden oplopen. Elk onnodig huisbezoek betekent tijd die elders ontbreekt.

Artsentekorten, stijgende zorgvragen en toenemende administratie maken het volgens Van den Kieboom steeds moeilijker om het klassieke model van huisbezoeken vol te houden. Daarom heeft zijn eigen praktijk bewust gekozen om huisbezoeken “bijna volledig af te bouwen”. 

Het uitgangspunt: wie zich kan verplaatsen, komt naar de praktijk. Die keuze leidt soms tot onbegrip. “Vroeger kwam de dokter wel aan huis”, krijgen artsen geregeld te horen. Die vergelijking houdt geen rekening met de realiteit van vandaag: meer administratie, meer chronische aandoeningen en minder beschikbare huisartsen.

Tegelijk benadrukt hij dat hij niet pleit voor het verdwijnen van huisbezoeken. Palliatieve patiënten, bewoners van woonzorgcentra en echt bedlegerige patiënten moeten thuis bezocht blijven worden. Net die bezoeken zijn bovendien veel complexer geworden. Huisartsen krijgen er vaak te maken met multimorbiditeit, ingewikkelde medicatieschema’s en overbelaste mantelzorgers.

Duidelijke grenzen

Ook de mentaliteit rond zorg is veranderd. Patiënten verwachten steeds vaker onmiddellijke beschikbaarheid, terwijl de capaciteit van de huisartsenzorg onder druk staat. Daarom pleit Van den Kieboom voor duidelijke grenzen en meer responsabilisering van patiënten.

“Niet elke praktische moeilijkheid is een medische reden voor een huisbezoek”, klinkt het. Daarnaast wijst hij erop dat consultaties in de praktijk vaak efficiënter verlopen. Artsen beschikken er over beter materiaal, toegang tot dossiers en ondersteuning van collega’s of verpleegkundigen. Dat verhoogt niet alleen de efficiëntie, maar ook de kwaliteit van de zorg.

De kern van zijn boodschap is duidelijk: huisbezoeken moeten opnieuw uitzonderingen worden, niet de standaardoptie. “De praktijk is de plaats waar zorg gebeurt, tenzij er een medische reden is waarom dat niet kan”, besluit hij.