Belgische artsen getuigen in The New York Times over de uitzonderlijke druk tijdens de hittegolf van juni. Philippe Devos zag patiënten die niet meer te redden waren en wijst erop dat de helft van de Waalse spoeddiensten geen airco had. Huisarts Toon Ceyssens vindt dat de mentaliteit tegenover airconditioning moet veranderen.

The New York Times trekt een harde conclusie uit de dodelijke hittegolf die België eind juni trof. Ons land geldt voor de Amerikaanse krant als een waarschuwing voor de rest van Europa. België is een van de rijkste landen ter wereld en beschikt over een sterk gezondheidszorgsysteem, maar bleek onvoldoende voorbereid op extreme hitte.

De krant noemt België zelfs een voorbeeld van wat er kan misgaan in landen die traditioneel aan een koeler klimaat gewend zijn. Noodsystemen bezweken in sommige gevallen onder de druk, terwijl structurele problemen vooral kwetsbare patiënten troffen. Europa warmt bovendien sneller op dan ieder ander continent. Daardoor dreigt wat eind juni gebeurde zich vaker voor te doen.

Vooral Wallonië werd zwaar getroffen. Op 28 juni stierven er 313 mensen. Dat waren er meer dan tijdens de zwaarste dagen van de coronapandemie in 2020. Van de ruim 900 oversterfgevallen in Wallonië tussen half juni en 1 juli betrof ongeveer 85% mensen van 65 jaar of ouder.

“Gevallen die we vooral uit handboeken kenden”
In het CHC MontLégia in Luik was de toestroom tijdens het laatste weekend van juni zo groot dat patiënten die er beter aan toe waren tijdelijk in de gangen werden ondergebracht. Zo konden patiënten die niet meer te redden waren in enige privacy sterven.

Spoedarts Arnaud Detroz werd geconfronteerd met ernstige gevallen van oververhitting die hij in de dagelijkse praktijk nauwelijks tegenkwam. “In onze landen, op onze breedtegraden, zijn dergelijke gevallen relatief zeldzaam”, vertelt hij aan The New York Times.

Ook in Charleroi liep de druk snel op. Bij het Grand Hôpital de Charleroi steeg het aantal ziekenwagens dat dagelijks op de spoeddienst aankwam van gemiddeld 60 naar maximaal 110. “Het was overweldigend”, getuigt urgentiearts Laurent Peyskens, adjunct-diensthoofd van de spoeddienst.

 “Het was onmogelijk hen nog te redden”
Philippe Devos, arts en directeur-generaal van zorgfederatie Unessa, wijst op een opvallend structureel probleem. Volgens hem beschikte de helft van alle spoeddiensten in Wallonië niet over airconditioning.

Vooral alleenstaande ouderen waren kwetsbaar. Hun woningen konden tijdens de aanhoudende hitte gevaarlijk warm worden. Bovendien wonen mensen met een lager inkomen vaker in slecht geventileerde woningen en hebben ze gemiddeld meer onderliggende gezondheidsproblemen.

“Je hebt mensen die geïsoleerd en oud zijn”, zegt Devos. Op de spoeddiensten zag hij hoe ernstig hun toestand soms al was wanneer ze uiteindelijk medische hulp kregen. “Wanneer mensen op de spoed aankwamen, was het onmogelijk hen nog te redden.”

Tien minuten wachten bij een beroerte
Niet alleen de ziekenhuizen kwamen onder zware druk. Tijdens het laatste weekend van juni raakte ook de medische noodhulp overbelast. Vertegenwoordigers van medische organisaties trokken daarover aan de alarmbel in een open brief.

In sommige gevallen moesten bellers naar verluidt tien minuten wachten voordat ze een operator aan de lijn kregen. Minister van Binnenlandse Zaken Bernard Quintin nuanceerde later dat de gemiddelde wachttijd aanzienlijk korter lag. Er werd ook extra personeel ingezet.

Huisarts Pierre-Louis Deudon uit Brussel, een van de ondertekenaars van de brief, wijst op het risico van dergelijke uitschieters. “Als je tien minuten moet wachten wanneer je een beroerte of hartaanval hebt, is dat een behoorlijk groot probleem.”

“Mentaliteit tegenover airco moet veranderen”
Ook huisarts Toon Ceyssens wijst in The New York Times op medische risico's die nog onvoldoende bekend zijn. Bepaalde bloeddrukverlagers kunnen patiënten kwetsbaarder maken voor extreme hitte. Deudon wijst daarnaast op antidepressiva en andere psychofarmaca.

Tijdens de zwaarste hitte zag Ceyssens bewoners van een zorginstelling waar hij werkt nog op uitstap gaan. Dat verontrustte hem. “De zorgverleners en de patiënten namen de hittegolf niet ernstig genoeg”, zegt hij.

Daarnaast merkt Ceyssens dat sommige patiënten terughoudend staan tegenover airconditioning. Ze vrezen dat ze er ziek van worden, dat airco ziektekiemen verspreidt of dat het gebruik ervan schadelijk is voor het milieu.

Belgen hoeven volgens hem niet meteen “Amerikanen te worden”, met zeer lage binnentemperaturen. Voor kwetsbare patiënten kan voldoende verkoeling echter wel belangrijk zijn. Die terughoudendheid tegenover airco is volgens Ceyssens dan ook niet langer houdbaar. “De mentaliteit tegenover airconditioning moet veranderen.”

“Moeilijker te dragen als het systeem faalt”
In MontLégia bereiden artsen zich intussen voor op nieuwe periodes van extreme hitte. Op de spoeddienst ligt een voorraad ventilatoren klaar. In een koelkast worden infusen koel gehouden. Michèle Yerna, die de spoeddienst leidt, vreest dat noodzakelijke aanpassingen aan de zorg, woningen en infrastructuur niet snel genoeg zullen volgen.

Voor spoedartsen maakt vooral de mogelijke vermijdbaarheid van overlijdens de ervaring zwaar. “Als spoedartsen kunnen we leren omgaan met de dood”, zegt Yerna. Wanneer je weet dat een overlijden het gevolg is van een falend systeem, is dat volgens haar “veel moeilijker te dragen”.

Lees ook:
> Huisarts Gijs van Pottelbergh haalt vernietigend uit naar hittebeleid: "Getreuzel kost mensenlevens"
> Klimaatarts Jules Vertriest: "Ons hittebeleid staat er, maar de crisisaanpak moet beter"

• https://www.nytimes.com/2026/08/15/world/europe/belgium-heat-wave-deaths.html